Ślad węglowy warzyw liczy się z danych, które powstają na polu i w magazynie: ile paliwa spaliły maszyny, ile i jakiego azotu poszło na hektar, jaki był plon oraz ile energii zużyła przechowalnia i linia pakowania. Gospodarstwo nie dostarcza gotowego wyniku, tylko liczby wejściowe i dowody, że są prawdziwe. Poniżej pokazujemy, o co pytają odbiorcy, skąd bierzemy te dane i co realnie obniża emisje na tonę warzyw.
Dlaczego pakownia pyta o emisje akurat gospodarstwo
Dla zakładu przetwórczego i pakowni emisje związane z surowcem są największą pozycją w rachunku, a jednocześnie jedyną, której nie wyliczy samodzielnie. W raportowaniu firm to obszar zwany zakresem trzecim, czyli emisje w łańcuchu dostaw, poza własną produkcją i poza kupowaną energią. Prąd w hali odbiorca zmierzy licznikiem. Azot wysiany pod cebulę i olej napędowy spalony przy zbiorze zna tylko ten, kto te prace wykonał.
Wymagania spływają w dół łańcucha, bo duzi odbiorcy sami muszą raportować i coraz częściej dostają takie pytania od swoich klientów. W praktyce oznacza to ankiety wysyłane dostawcom, załączniki do umów rocznych i pytania podczas audytów. Piszemy o nich w tekście o wymaganiach odbiorców przy eksporcie.
Jakie dane wchodzą do wyliczenia
| Kategoria danych | Co podajemy | Skąd to mamy |
|---|---|---|
| Paliwo | zużycie oleju napędowego w sezonie | zapisy pracy maszyn i tankowań |
| Nawożenie | dawki i formy azotu, fosforu, potasu, siarki | plan nawożenia i ewidencja zabiegów |
| Ochrona roślin | liczba zabiegów, dawki, substancje | ewidencja wymagana w Integrowanej Produkcji |
| Plon | tony z hektara dla danej uprawy i pola | zapisy przyjęcia towaru z pola |
| Energia | pobór prądu w przechowalni, dosuszaniu i pakowni | liczniki i faktury |
| Woda | nawadnianie, liczba i wielkość dawek | zapisy pracy deszczowni |
| Gleba | międzyplony, resztki pożniwne, wapnowanie, uprawa | plan pól i ewidencja prac |
| Transport | odległość i rodzaj transportu do odbiorcy | dokumenty przewozowe |
Większość tych liczb istnieje niezależnie od pytań o emisje, bo wymaga ich Integrowana Produkcja Roślin i audyty jakościowe. Ankieta odbiorcy jest więc częściej pracą nad zestawieniem danych niż nad ich zbieraniem od zera. Poziom szczegółowości ustalamy na starcie: część pozycji podajemy dla całego gospodarstwa, część rozpisujemy na uprawę, a niektóre dopiero na pole.
Plon liczy się tak samo jak nawozy
To najczęstsze nieporozumienie w rozmowach o emisjach w rolnictwie. Emisje przelicza się na tonę towaru, a nie na hektar, więc mianownik jest równie ważny jak licznik. Pole, które da 60 ton cebuli z hektara, rozkłada te same emisje z paliwa i nawozów na dwa razy większą masę niż pole dające połowę tego plonu.
Stąd wniosek, który brzmi nieoczywiście: dobra agronomia i niski ślad idą w tę samą stronę. Nawożenie dopasowane do zasobności strefy zamiast jednej dawki na całe pole, ochrona punktowa zamiast pełnej dawki na hektar i mniej przejazdów po polu obniżają koszt i emisje jednocześnie. Jak to robimy, opisujemy przy zmiennym dawkowaniu nawozów, a ile realnie zbieramy z hektara, we wpisie o tym, ile cebuli zbieramy z hektara.
Straty w łańcuchu to też emisje
Towar wyprodukowany i wyrzucony niesie ze sobą pełen ślad, tylko bez żadnego pożytku. Dlatego w rozmowie o emisjach liczy się trwałość partii, a nie sam bilans pola. Przechowalnia na 13 000 ton pozwala nam schłodzić i dosuszyć cebulę zaraz po zbiorze, a potem wydawać ją przez cały rok, zamiast wypuszczać cały plon w kilka tygodni żniwnej górki. Mniej przesypów, stabilna temperatura i sortowanie przed wysyłką oznaczają mniej towaru, który psuje się u odbiorcy. Opisujemy to przy ubytkach przechowalniczych cebuli i przy sterowaniu sprzedażą z przechowalni.
Co mamy już potwierdzone dokumentem
Mamy ocenę FSA (Farm Sustainability Assessment) na poziomie Gold, czyli najwyższym z trzech w tym systemie oceny zrównoważonego gospodarowania, a jego metryki są powiązane z kalkulatorem Cool Farm Tool używanym w branży do liczenia emisji. Do tego dochodzą GlobalG.A.P., GRASP, GMP+ oraz Integrowana Produkcja Roślin. Szczegóły opisujemy we wpisie o ocenie FSA Gold.
Czego nie robimy: nie podajemy własnej liczby kilogramów dwutlenku węgla na tonę jako faktu marketingowego. Wynik zależy od przyjętej metodyki, granic systemu i współczynników, więc dwa kalkulatory potrafią dać różne liczby dla tego samego pola. Sensowna jest jedna z dwóch dróg: liczymy razem z odbiorcą w jego narzędziu albo podajemy komplet danych wejściowych i pozwalamy policzyć jego zespołowi. Obie zaczynają się od tych samych zapisów z pola.
Jak wygląda współpraca przy ankiecie środowiskowej
- Ustalamy zakres. Które uprawy, które pola i jaki rok, bo dane dotyczą sezonu, a nie gospodarstwa w ogóle.
- Zestawiamy dane. Paliwo, nawozy, ochrona, plon, energia, woda, transport.
- Dołączamy dowody. Certyfikaty, ewidencje zabiegów i zapis partii, żeby liczby dało się sprawdzić, a nie tylko przyjąć na słowo.
- Aktualizujemy po sezonie. Dane z pola zmieniają się co rok razem z pogodą i plonem.
Jeśli prowadzicie zakupy warzyw i potrzebujecie dostawcy, który potrafi te dane podać, zajrzyjcie do oferty cebuli i napiszcie do nas przez formularz kontaktowy. Warunki i cenę kalkulujemy na podstawie bieżących cen rynkowych.
