Kolor nalotu i miejsce, od którego się zaczyna, to pierwsza wskazówka, jaka to pleśń na cebuli: czarna pleśń (Aspergillus niger) daje czarną, sadzowatą masę (UC IPM), Penicillium zielony do niebiesko-zielonego nalot (UC IPM), a Botrytis szary, filcowy nalot na gnijących łuskach, z objawami zwykle od szyjki (UC IPM). Sam wierzch nie wystarczy, bo porażenie bywa pod łuską, więc przy przyjęciu partii liczy się przekrój. Poniżej dajemy tabelę dla osoby na przyjęciu towaru i odpowiadamy, czy pleśń można odciąć.
Tabela: kolor nalotu, możliwy sprawca i co to znaczy dla partii
Czytaj ją od lewej: najpierw kolor na wierzchu, potem przekrój. Opisy objawów bierzemy z UC IPM, programu ochrony roślin Uniwersytetu Kalifornijskiego.
| Nalot | Możliwy sprawca | Gdzie szukać na przekroju | Co to znaczy dla partii | Osobny wpis |
|---|---|---|---|---|
| Czarny, sadzowaty | Aspergillus niger (UC IPM) | szyjka i zewnętrzne łuski, także między suchą łuską a pierwszą mięsistą | policz osobno nalot na suchej łusce i sztuki z przebarwionym środkiem | czarna pleśń cebuli |
| Zielony do niebiesko-zielonego, pylący | grzyby z rodzaju Penicillium (UC IPM) | plamy na zewnętrznej powierzchni łusek, porażone mięsiste łuski płowe albo szare | szukaj ran i obić, bo tędy zwykle wchodzi grzyb | niebieska pleśń cebuli |
| Szary, filcowy | Botrytis allii i Botrytis aclada (UC IPM) | od szyjki: tkanka mięknie, nasiąka wodą i brunatnieje | zakażenie zaczyna się w polu, więc ściskaj szyjki także w sztukach bez nalotu | zgnilizna szyjki cebuli |
| Biały, nie zawsze widoczny | Fusarium oxysporum i Fusarium proliferatum (UC IPM), możliwa też biała zgnilizna, czyli Stromatinia cepivora (UC IPM) | dno cebuli: przy fuzariozie brunatne przebarwienie piętki na cięciu pionowym | tnij pionowo przez piętkę, bo nalotu może nie być | fuzarioza cebuli |
Szary kolor w środku sam niczego nie rozstrzyga. Według UC IPM czarna pleśń potrafi dać szaroczarne przebarwienie w środku bez objawów z zewnątrz. Porażone przez Penicillium mięsiste łuski są według UC IPM po przekrojeniu płowe albo szare. Dlatego kolor w środku to tylko wskazówka: porównuj go z nalotem i miejscem startu, jeśli są widoczne.
Czarny, niebieski, szary: po czym je rozróżnić
Czarny nalot. Według UC IPM czarna pleśń to przede wszystkim choroba po zbiorze, a do rozwoju potrzebuje wilgoci na cebuli przez 6-12 godzin. Pojawia się, jak podaje UC IPM, tam, gdzie uraz, choroba albo załamanie szczypioru otworzyły skórkę.
Niebieski nalot. Według UC IPM grzyb wnika zwykle przez rany, obicia albo niedosuszoną szyjkę. Choroba pojawia się według UC IPM przy zbiorze i w przechowalni.
Szary nalot. Według UC IPM zakażenie Botrytis zaczyna się w polu, a w cebuli choroba wychodzi zwykle dopiero w przechowalni. W wilgotnym powietrzu na gnijących łuskach pojawia się według UC IPM szary, filcowy nalot. W szyjce albo między łuskami mogą później powstać ciemnobrązowe do czarnych sklerocja (UC IPM), czyli przetrwalniki grzyba. Nie myl ich z sadzowatym nalotem czarnej pleśni.
Biała grzybnia przy piętce. Może wskazywać na fuzariozę, ale podobny puszysty nalot u nasady cebuli daje też biała zgnilizna (UC IPM). Przy fuzariozie według UC IPM biały nalot na dnie cebuli widać tylko czasem, a cięcie pionowe pokazuje brunatne przebarwienie piętki.
Jak ocenić partię z nalotem krok po kroku
- Pobierz próbę z kilku miejsc partii, nie tylko z wierzchu palety, worka albo big baga.
- Zapisz kolor nalotu i miejsce, od którego się zaczyna: szyjka, bok albo piętka.
- Ściśnij szyjkę i bok każdej sztuki. Miękkie miejsce to sygnał, żeby przyjrzeć się jej bliżej.
- Przekrój część sztuk pionowo, przez szyjkę i piętkę, i porównaj je z tabelą wyżej.
- Policz osobno trzy grupy: nalot tylko na suchej łusce, porażone mięsiste łuski, sztuki miękkie albo mokre.
- Zrób zdjęcia przekrojów z oznaczeniem partii.
Progów procentowych tutaj nie podajemy.
Czy pleśń na cebuli można odciąć?
Pewnej odpowiedzi dla samej cebuli nie mamy.
Publikacja UConn Extension zaleca przy twardych warzywach, takich jak kapusta, papryka czy marchew, odciąć co najmniej cal, czyli około 2,5 cm, wokół miejsca z pleśnią i pod nim. Miękkie owoce i warzywa z pleśnią UConn Extension każe wyrzucić w całości. O cebuli ta publikacja nie pisze, więc to tylko wnioskowanie przez analogię. Cebula ma warstwy, a zarodniki czarnej pleśni mogą według UC IPM rozwijać się między suchymi łuskami a pierwszą mięsistą.
Dlatego po samym nożu niczego nie obiecujemy. Cebulę z nalotem najpierw przekrój. Jeśli nalot albo przebarwienie sięga mięsistych łusek albo cebula zmiękła, lepiej ją wyrzucić. To ostrożna wskazówka, a nie zalecenie urzędowe ani gwarancja bezpieczeństwa.
Jest jeszcze kwestia mykotoksyn. Według WHO to toksyczne związki wytwarzane przez niektóre pleśnie, a ochratoksynę A wytwarza kilka gatunków Aspergillus i Penicillium. WHO podaje też, że większość mykotoksyn jest chemicznie stabilna i przetrzymuje przetwarzanie żywności. O samej cebuli ta strona nie mówi, więc nie wiemy, ile ich może być w konkretnej sztuce. Nie liczylibyśmy na to, że obieranie albo przerób uratują sztuki z porażonymi mięsistymi łuskami.
Co robimy, zanim cebula do Was pojedzie
Z opisów wyżej wynika jedno: grzybom pomagają rany i wilgoć. Dlatego pilnujemy obu tych rzeczy:
- Zbieramy delikatnie dla łuski. Cebulę zbiera nasz samobieżny kombajn AVR Puma 3.
- Dosuszamy 2-4 doby. Kontrolowana wentylacja i dosuszanie utrzymują suchą łuskę.
- Trzymamy cebulę we własnej przechowalni na 13 000 ton. Każdą partię selekcjonujemy pod kątem twardości, koloru i suchej łuski.
- Sortujemy przed wysyłką. Na DOWNS CropVision kamery i AI skanują powierzchnię każdej sztuki w 360 stopniach i odrzucają sztuki z wadami, do 100 ton na godzinę.
Sortownik ogląda powierzchnię, a nie przekrój, więc nie obiecujemy, że wyłapie każde porażenie pod łuską. Przekrój przy przyjęciu ma sens także przy naszej cebuli.
Po dostawie warunki są już po Waszej stronie. Według UC IPM duże wahania temperatury mogą powodować skraplanie wody na cebuli, co sprzyja Botrytis. Temperaturę, wilgotność i wentylację opisujemy w przewodniku przechowywanie cebuli.
Sprawdźcie naszą cebulę na próbce
Uprawiamy około 250 ha cebuli na Żuławach i odpowiadamy za nią na każdym etapie, od pola, przez przechowalnię, po pakowanie. Na życzenie wysyłamy bezpłatną próbkę, więc możecie ją przekroić i porównać z tabelą jeszcze przed pierwszym zamówieniem. Szczegóły są na stronie cebula żółta z Żuław. Cenę kalkulujemy na podstawie bieżących cen rynkowych, a zapytanie najprościej wysłać przez formularz kontaktowy.
