De zaai is de enige beslissing van het seizoen die je later niet meer terugdraait. Het zaaitijdstip zet de rest van de kalender vast, en de plantdichtheid, dus hoeveel uien er op een vierkante meter groeien, beslist voor een groot deel over het kaliber dat in het najaar naar de afnemer gaat. Wij leggen uit hoe wij de uienzaai op de Żuławy plannen en waarom wij zaden tellen en geen kilo's.
Wanneer wij uien zaaien
Onze uien telen wij uit zaad en wij zaaien vroeg in het voorjaar, meestal in april. Wij kijken niet naar een datum op de kalender, maar naar de toestand van de grond: die moet zover opgedroogd zijn dat wij een zaaibed kunnen maken zonder te versmeren, en zover opgewarmd dat het zaad gelijk wegkomt.
Op de zeeklei van de Żuławy is dat lastiger dan op lichte grond. Onze kleigronden van Żuławy houden water vast en warmen langzamer op, dus het zaaivenster is soms smal. Te vroeg zaaien in koude, natte grond geeft een ongelijke opkomst, en een ongelijk gewas wreekt zich het hele seizoen: de planten rijpen in verschillend tempo af en dat eindigt in een ongelijk kaliber.
Ui uit zaad heeft een lang seizoen nodig om opbrengst te maken en op tijd af te rijpen voor de oogst. Daarom haal je een late zaai zelden in met bemesting of beregening. Een verloren week krijgen wij niet terug.
Een perceel klaar voor de zaai
Uienzaad is fijn en gaat ondiep de grond in, dus de bovenlaag moet vlak en fijn liggen, zonder kluiten en zonder kuilen. Op een oneffen perceel komt een deel van het zaad te diep en een deel te ondiep, en dan komt het gewas in etappes op.
De grondbewerking doen wij in vaste rijpaden, met de trekkers aan de GPS-navigatie met RTK-correctie. Daardoor overlappen de werkgangen niet, rijden wij een kleiner deel van het perceel vast, en vallen de gezaaide rijen later samen met de paden voor de bespuitingen en voor de oogst.
Zaaidichtheid, oftewel waarom wij zaden tellen
Een zaaidichtheid voor ui in kilo's zegt weinig, want zaad verschilt in duizendkorrelgewicht en in kiemkracht. Daarom rekent men in de praktijk met zaadeenheden per hectare en met een aangenomen opkomstpercentage, niet met het gewicht van de zak.
Het uitgangspunt ziet er zo uit:
| Beoogde plantdichtheid | Wat het in de opbrengst geeft | Typische toepassing |
|---|---|---|
| ca. 60 planten/m2 | meer grove ui, minder stuks | kaliber voor pakstations en verkoop in netten |
| 70-90 planten/m2 | groot aandeel middenkaliber | het gebruikelijkste compromis in de professionele teelt |
| meer dan 100 planten/m2 | fijnere ui, meer stuks | kaliber voor concrete orders |
Daar komt een reserve voor veldverliezen bij. Wij zaaien dus dichter dan de beoogde plantdichtheid, want een deel van het zaad komt niet op en een deel van de planten valt in de loop van het seizoen weg.
Waarom de plantdichtheid het kaliber bepaalt
Het verband is simpel en werkt beide kanten op. Hoe dichter de planten staan, hoe minder ruimte, water en licht er per ui overblijft, dus de uien worden fijner, maar het zijn er meer. Hoe ruimer, hoe grover de partij, maar hoe minder stuks van een hectare.
Daarom stellen wij de plantdichtheid niet in op maximale opbrengst, maar op wat de afnemers nodig hebben. Kaliber is het eerste waar een pakstation of een verwerker naar vraagt, en de verschillen tussen toepassingen beschrijven wij in de blog over welk uienkaliber naar de verwerking gaat. Wat dat in tonnen oplevert, laten wij weer zien in de blog over hoeveel uien wij van een hectare oogsten.
Een precisiezaaimachine, geen gewone
Een gelijke plantdichtheid krijg je alleen als elk zaadje op dezelfde diepte en op gelijke afstanden terechtkomt. Een gewone rijenzaaimachine doet dat niet, dus wij zaaien ui met een precisiezaaimachine, die losse zaden legt in plaats van een stroom.
Bij elke werkgang letten wij op drie dingen:
- De diepte, want uienzaad is fijn en komt niet boven uit een diepe zaai.
- De regelmaat in de rij, want groepjes planten geven fijne ui en gaten verspillen oppervlakte.
- De werksnelheid, want haast bij de zaai zie je daarna het hele seizoen terug.
Het tweede spoor: uien uit plantuitjes
Zaad is niet de enige weg. Een deel van het areaal telen wij uit plantuitjes, dus uit kleine bolletjes die wij planten in plaats van zaad, wat een vroegere oogst geeft en ons al in de zomer op de markt brengt. Hoe dat in de praktijk werkt, beschrijven wij in de blog over het telen van uien uit plantuitjes. Twee sporen naast elkaar zijn de reden dat wij het hele jaar ui hebben en niet alleen na de oogst.
Wat de afnemer eraan heeft
Het plannen begint bij ons in het voorjaar, bij de zaaimachine, en het eindigt in het najaar bij de sorteerder. Weten wij op tijd welke sorteringen nodig zijn, dan kunnen wij de plantdichtheid op een deel van het areaal daarop instellen in plaats van te sorteren wat er toevallig uitkomt.
De beschikbare sorteringen en verpakkingen hebben wij verzameld in ons uienaanbod. Orders voor het volgende seizoen meldt u het best vroeg aan, bij voorkeur via de contactpagina, want dan nemen wij ze nog mee bij het plannen van de zaai.
