Uprawy

Typ kulinarny ziemniaków A, B i C: co znaczy dla pakowni i jak dobieramy odmiany

Typ kulinarny ziemniaków A, B i C według COBORU: co oznacza, jak go sprawdzić przed zamówieniem i jaki typ mają nasze odmiany Twister, Innovator i Gala.

Zespół Agro-Malz21 listopada 20266 min czytania
Próba bulw ziemniaka Twister ułożona rzędami na ciemnej ziemi, obok miarka Agrico z napisem Twister

Typ kulinarny ziemniaków mówi, jak zachowuje się miąższ po ugotowaniu: według COBORU typ A jest sałatkowy, B ogólnoużytkowy, C mączysty, a D bardzo mączysty. Dla pakowni, która sprzedaje ziemniaki do kuchni, to informacja o tym, co klient dostanie w garnku, więc typ warto znać, zanim zamówi się partię. Niżej rozpisujemy skalę, pokazujemy typy naszych odmian według kart hodowców i mówimy wprost, gdzie karta milczy.

Skala A, B, C i D według COBORU

Definicje bierzemy od Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, a nie z katalogów sprzedawców sadzeniaków. Według COBORU typ kulinarno-użytkowy odmiany wyznaczają właściwości miąższu: rozgotowanie, konsystencja, wilgotność, struktura i mączystość.

TypNazwaJak opisuje go COBORU
Asałatkowybulwy zwięzłe, dające się kroić, lekko wilgotne, o gładkiej, delikatnej strukturze
Bogólnoużytkowybulwy dość zwięzłe, lekko mączyste, wilgotne, o delikatnej strukturze
Cmączystybulwy dość zwięzłe, o dużej skłonności do rozgotowywania, mączyste, sypkie, suche
Dbardzo mączystybulwy rozgotowują się całkowicie, są sypkie, bardzo suche i bardzo mączyste

Między literami leżą typy pośrednie: COBORU zaznacza, że wiele odmian odpowiada typom AB, BC i CD.

Kto ocenia typ kulinarny i jak

Typ wynika z oceny bulw, a COBORU ocenia osobno bulwy surowe i ugotowane. Według COBORU metodyka opiera się na metodach akceptowanych przez Europejskie Stowarzyszenie Badań nad Ziemniakiem (EAPR).

Cechy sensoryczne ugotowanych bulw ocenia według COBORU co najmniej trzech oceniających, a ziemniaki gotuje się bez soli. Osobno sprawdza się ciemnienie miąższu po ugotowaniu: COBORU ocenia je dwukrotnie, po 10 minutach i po 24 godzinach, na 10 ugotowanych bulwach.

Wyniki oceny konsumpcyjnej COBORU publikuje co roku w Listach Opisowych Odmian.

Czy typ kulinarny partii może się zmienić

Typ to cecha odmiany, ale konkretna partia ma też swoją historię. COBORU pisze, że właściwości kulinarno-użytkowe są cechami genetycznymi, a producent wpływa na jakość bulw przez rodzaj gleby, nawożenie, ochronę roślin i sposób przechowywania. Według tego samego źródła COBORU smak ziemniaków może pogarszać się wraz z długością przechowywania.

Dlatego litery z karty nie traktujemy jak gwarancji dla partii. Ziemniaki rosną u nas na żuławskich madach, ciężkich, próchnicznych glebach, które dobrze trzymają wilgoć. Nawozy dawkujemy zmiennie, każdej części pola tyle, ile potrzebuje, a każdą partię selekcjonujemy pod kątem twardości, koloru i zawartości suchej masy.

Kwitnące pole ziemniaków z białymi kwiatami, w tle linia drzew i błękitne niebo z chmurami
Kwitnące ziemniaki na naszym polu na Żuławach.

Nasze odmiany i ich typ kulinarny

Gospodarujemy na ponad 800 ha, w tym na około 400 ha warzyw. Z ziemniaków najczęściej bazujemy na dwóch odmianach frytkowych, Innovatorze i Donacie, oraz na czterech jadalnych: Twisterze, Bella Rosie, Joline i Gali. Typ sprawdziliśmy w kartach hodowców i raportach z doświadczeń, a tam, gdzie źródła nie znaleźliśmy, zostawiamy puste pole.

OdmianaKierunek u nasTyp lub opis w źródleŹródło
TwisterjadalnaAB, raczej zwięzły (rather firm), 19% suchej masyAgrico
InnovatorfrytkowaB, lekko mączysty (slightly mealy), 20,6% suchej masyHZPC
Galajadalnakarta hodowcy bez typu; w doświadczeniach odmianowych segment przeważnie zwięzły (vorwiegend festkochend)Norika, LWK NRW
Bella Rosajadalnaprzeważnie zwięzła (vorwiegend fest), bez literyEuroplant
Donatafrytkowamączysta (mehlig), bez literyEuroplant
Jolinejadalnanie znaleźliśmy karty hodowcy, typu nie podajemybrak

Karta Norika podaje dla Gali tylko kierunek uprawy "Speise", czyli jadalny, bez typu kulinarnego. Typ znaleźliśmy w raporcie z 2012 roku, w którym Landwirtschaftskammer NRW zaliczyła Galę do segmentu przeważnie zwięzłego. Hodowca Bella Rosy, Europlant, zapisuje ją jako Bellarosa i opisuje jako bardzo wczesny, czerwonoskórkowy ziemniak jadalny, przeważnie zwięzły.

Karty Europlant i raport LWK NRW opisują typ słowami, a nie literami. Nie przeliczamy ich na skalę COBORU, bo żadne z tych źródeł nie podaje takiego przeliczenia. Dla Joline nie znaleźliśmy karty hodowcy, więc w tabeli zostawiamy puste pole zamiast zgadywać.

Co typ oznacza przy naszych odmianach

Twister ma u Agrico typ AB, raczej zwięzły (rather firm). Ciemnienie po ugotowaniu Agrico ocenia na 6,5 i opisuje jako dość wrażliwe, co warto wiedzieć przed sprzedażą do kuchni. Kartę i to, jak tę odmianę kopiemy i pakujemy, rozpisujemy we wpisie ziemniaki Twister, a Galę osobno we wpisie ziemniaki Gala.

Innovator to ziemniak pod frytki: HZPC wydaje dla niego zalecenia uprawy z przeznaczeniem na frytki. To ta sama odmiana, której używa Farm Frites. Donatę Europlant opisuje jako średnio wczesną odmianę przetwórczą na frytki i purée.

Wszystkie cztery odmiany jadalne zestawiamy obok siebie we wpisie odmiany ziemniaków jadalnych. Na tych samych madach rośnie nasza specjalność, którą opisujemy w przewodniku cebula z Żuław.

Jak dobieramy i przygotowujemy partię

Towar dobieramy pod konkretnego odbiorcę, na rynek świeży i do przetwórstwa. Ziemniaki kopiemy samobieżnym kombajnem AVR Puma 3, cztery rzędy naraz. Potem przechodzą przez sortownik optyczny DOWNS CropVision, który skanuje każdą bulwę w 360 stopniach i odrzuca kamienie, bryły ziemi oraz sztuki z wadami, do 100 ton na godzinę.

Kalibrujemy i pakujemy luzem, w big bagach albo w workach 15 kg, 10 kg i mniejszych. Produkujemy w technologii bez pozostałości pestycydów, zgodnie z zasadami Integrowanej Produkcji Roślin, i mamy certyfikaty GlobalG.A.P., GRASP, FSA Gold (Farm Sustainability Assessment) i GMP+. Odmiany i formy dostawy zebraliśmy w ofercie ziemniaków.

Jak sprawdzić typ kulinarny odmiany przed zamówieniem

  1. Zapytaj dostawcę o dokładną nazwę odmiany, a nie tylko o kolor skórki.
  2. Otwórz kartę odmiany u hodowcy i znajdź pole typu kulinarnego (cooking type, Kochtyp).
  3. Odczytaj zapis tak, jak stoi: literę (A, AB, B, BC, C) albo opis słowny, bez przeliczania.
  4. Gdy karta milczy, sprawdź Listy Opisowe Odmian, które wydaje COBORU, albo raporty z doświadczeń odmianowych.
  5. Poproś o próbkę przed zamówieniem. My na życzenie wysyłamy bezpłatną próbkę.
  6. Ugotuj bulwy bez soli i oceń je w kilka osób, a ciemnienie sprawdź po 10 minutach i po 24 godzinach, tak jak w metodyce COBORU.

Najczęstsze pytania o typ kulinarny ziemniaków

Na frytki uprawiamy Innovatora i Donatę. HZPC daje Innovatorowi typ B, lekko mączysty, a Donatę Europlant opisuje jako mączystą.

Według COBORU zwięzłe, dające się kroić bulwy ma typ A. Żadna z naszych odmian nie ma w źródłach litery A. Twister ma u Agrico typ AB, raczej zwięzły, a Gala i Bella Rosa mają w niemieckich źródłach opis przeważnie zwięzły (szczegóły i linki w tabeli wyżej).

B to typ ogólnoużytkowy, a BC to typ pośredni między nim a mączystym C. Według COBORU wiele odmian odpowiada typom pośrednim AB, BC i CD. Według COBORU typ C ma dużą skłonność do rozgotowywania.

Typ kulinarny to cecha genetyczna odmiany, ale według COBORU producent wpływa na jakość bulw przez rodzaj gleby, nawożenie, ochronę roślin i sposób przechowywania. Dlatego przed zamówieniem warto ugotować próbkę.

Nie podajemy go, bo nie znaleźliśmy karty hodowcy dla tej odmiany. Wolimy puste pole niż zgadywanie.

Chcesz porównać odmiany na próbce przed zamówieniem? Napisz do nas przez kontakt, dobierzemy odmianę, kaliber i formę dostawy.

Porozmawiajmy o dostawie

Napisz, czego potrzebujesz i na kiedy. Odpowiadamy konkretnie, zwykle tego samego dnia.

Udostępnij

Autor: Zespół Agro-Malz

Opublikowano: 21 listopada 2026

Zobacz też

Cebula z dymki w dłoni, z zielonym szczypiorem i ziemią na korzeniach, w tle polna droga i pole cebuli
Uprawy

Odmiany cebuli z dymki: na czym bazujemy i co to daje odbiorcy

Agro-Malz
Rzędy ziemniaków w pełni wegetacji z pojedynczymi pąkami kwiatów, między redlinami bruzda z brązową ziemią
Uprawy

Ziemniak Donata: druga odmiana frytkowa obok Innovatora

Agro-Malz
Zielone rzędy ziemniaków w pełni wegetacji, między redlinami bruzda z ciemną ziemią
Uprawy

Ziemniaki Gala: co mówi karta odmiany i jak ją uprawiamy na Żuławach

Agro-Malz
Żółta cebula w czerwono-pomarańczowych workach siatkowych, ułożonych w wysokie stosy i owiniętych folią
Technologia

Sortowanie cebuli z przechowalni przed wysyłką: co odpada po miesiącach w przechowalni

Agro-Malz
Żółta cebula luzem usypana grubą warstwą w hali, na wierzchu przewód z niebieską końcówką
Rynek

Certyfikaty dla dostawcy pakowni i przetwórni: który dokument dla którego odbiorcy

Agro-Malz
Cebula żółta luzem z bliska, widać suche łuski i zaschnięte szyjki
Technologia

Pleśń na cebuli: jak odróżnić czarny, niebieski i szary nalot

Agro-Malz
Newsletter

Bądź na bieżąco z Agro-Malz

Sezonowa dostępność i nowości prosto na Twój e-mail.