Typ kulinarny ziemniaków mówi, jak zachowuje się miąższ po ugotowaniu: według COBORU typ A jest sałatkowy, B ogólnoużytkowy, C mączysty, a D bardzo mączysty. Dla pakowni, która sprzedaje ziemniaki do kuchni, to informacja o tym, co klient dostanie w garnku, więc typ warto znać, zanim zamówi się partię. Niżej rozpisujemy skalę, pokazujemy typy naszych odmian według kart hodowców i mówimy wprost, gdzie karta milczy.
Skala A, B, C i D według COBORU
Definicje bierzemy od Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, a nie z katalogów sprzedawców sadzeniaków. Według COBORU typ kulinarno-użytkowy odmiany wyznaczają właściwości miąższu: rozgotowanie, konsystencja, wilgotność, struktura i mączystość.
| Typ | Nazwa | Jak opisuje go COBORU |
|---|---|---|
| A | sałatkowy | bulwy zwięzłe, dające się kroić, lekko wilgotne, o gładkiej, delikatnej strukturze |
| B | ogólnoużytkowy | bulwy dość zwięzłe, lekko mączyste, wilgotne, o delikatnej strukturze |
| C | mączysty | bulwy dość zwięzłe, o dużej skłonności do rozgotowywania, mączyste, sypkie, suche |
| D | bardzo mączysty | bulwy rozgotowują się całkowicie, są sypkie, bardzo suche i bardzo mączyste |
Między literami leżą typy pośrednie: COBORU zaznacza, że wiele odmian odpowiada typom AB, BC i CD.
Kto ocenia typ kulinarny i jak
Typ wynika z oceny bulw, a COBORU ocenia osobno bulwy surowe i ugotowane. Według COBORU metodyka opiera się na metodach akceptowanych przez Europejskie Stowarzyszenie Badań nad Ziemniakiem (EAPR).
Cechy sensoryczne ugotowanych bulw ocenia według COBORU co najmniej trzech oceniających, a ziemniaki gotuje się bez soli. Osobno sprawdza się ciemnienie miąższu po ugotowaniu: COBORU ocenia je dwukrotnie, po 10 minutach i po 24 godzinach, na 10 ugotowanych bulwach.
Wyniki oceny konsumpcyjnej COBORU publikuje co roku w Listach Opisowych Odmian.
Czy typ kulinarny partii może się zmienić
Typ to cecha odmiany, ale konkretna partia ma też swoją historię. COBORU pisze, że właściwości kulinarno-użytkowe są cechami genetycznymi, a producent wpływa na jakość bulw przez rodzaj gleby, nawożenie, ochronę roślin i sposób przechowywania. Według tego samego źródła COBORU smak ziemniaków może pogarszać się wraz z długością przechowywania.
Dlatego litery z karty nie traktujemy jak gwarancji dla partii. Ziemniaki rosną u nas na żuławskich madach, ciężkich, próchnicznych glebach, które dobrze trzymają wilgoć. Nawozy dawkujemy zmiennie, każdej części pola tyle, ile potrzebuje, a każdą partię selekcjonujemy pod kątem twardości, koloru i zawartości suchej masy.

Nasze odmiany i ich typ kulinarny
Gospodarujemy na ponad 800 ha, w tym na około 400 ha warzyw. Z ziemniaków najczęściej bazujemy na dwóch odmianach frytkowych, Innovatorze i Donacie, oraz na czterech jadalnych: Twisterze, Bella Rosie, Joline i Gali. Typ sprawdziliśmy w kartach hodowców i raportach z doświadczeń, a tam, gdzie źródła nie znaleźliśmy, zostawiamy puste pole.
| Odmiana | Kierunek u nas | Typ lub opis w źródle | Źródło |
|---|---|---|---|
| Twister | jadalna | AB, raczej zwięzły (rather firm), 19% suchej masy | Agrico |
| Innovator | frytkowa | B, lekko mączysty (slightly mealy), 20,6% suchej masy | HZPC |
| Gala | jadalna | karta hodowcy bez typu; w doświadczeniach odmianowych segment przeważnie zwięzły (vorwiegend festkochend) | Norika, LWK NRW |
| Bella Rosa | jadalna | przeważnie zwięzła (vorwiegend fest), bez litery | Europlant |
| Donata | frytkowa | mączysta (mehlig), bez litery | Europlant |
| Joline | jadalna | nie znaleźliśmy karty hodowcy, typu nie podajemy | brak |
Karta Norika podaje dla Gali tylko kierunek uprawy "Speise", czyli jadalny, bez typu kulinarnego. Typ znaleźliśmy w raporcie z 2012 roku, w którym Landwirtschaftskammer NRW zaliczyła Galę do segmentu przeważnie zwięzłego. Hodowca Bella Rosy, Europlant, zapisuje ją jako Bellarosa i opisuje jako bardzo wczesny, czerwonoskórkowy ziemniak jadalny, przeważnie zwięzły.
Karty Europlant i raport LWK NRW opisują typ słowami, a nie literami. Nie przeliczamy ich na skalę COBORU, bo żadne z tych źródeł nie podaje takiego przeliczenia. Dla Joline nie znaleźliśmy karty hodowcy, więc w tabeli zostawiamy puste pole zamiast zgadywać.
Co typ oznacza przy naszych odmianach
Twister ma u Agrico typ AB, raczej zwięzły (rather firm). Ciemnienie po ugotowaniu Agrico ocenia na 6,5 i opisuje jako dość wrażliwe, co warto wiedzieć przed sprzedażą do kuchni. Kartę i to, jak tę odmianę kopiemy i pakujemy, rozpisujemy we wpisie ziemniaki Twister, a Galę osobno we wpisie ziemniaki Gala.
Innovator to ziemniak pod frytki: HZPC wydaje dla niego zalecenia uprawy z przeznaczeniem na frytki. To ta sama odmiana, której używa Farm Frites. Donatę Europlant opisuje jako średnio wczesną odmianę przetwórczą na frytki i purée.
Wszystkie cztery odmiany jadalne zestawiamy obok siebie we wpisie odmiany ziemniaków jadalnych. Na tych samych madach rośnie nasza specjalność, którą opisujemy w przewodniku cebula z Żuław.
Jak dobieramy i przygotowujemy partię
Towar dobieramy pod konkretnego odbiorcę, na rynek świeży i do przetwórstwa. Ziemniaki kopiemy samobieżnym kombajnem AVR Puma 3, cztery rzędy naraz. Potem przechodzą przez sortownik optyczny DOWNS CropVision, który skanuje każdą bulwę w 360 stopniach i odrzuca kamienie, bryły ziemi oraz sztuki z wadami, do 100 ton na godzinę.
Kalibrujemy i pakujemy luzem, w big bagach albo w workach 15 kg, 10 kg i mniejszych. Produkujemy w technologii bez pozostałości pestycydów, zgodnie z zasadami Integrowanej Produkcji Roślin, i mamy certyfikaty GlobalG.A.P., GRASP, FSA Gold (Farm Sustainability Assessment) i GMP+. Odmiany i formy dostawy zebraliśmy w ofercie ziemniaków.
Jak sprawdzić typ kulinarny odmiany przed zamówieniem
- Zapytaj dostawcę o dokładną nazwę odmiany, a nie tylko o kolor skórki.
- Otwórz kartę odmiany u hodowcy i znajdź pole typu kulinarnego (cooking type, Kochtyp).
- Odczytaj zapis tak, jak stoi: literę (A, AB, B, BC, C) albo opis słowny, bez przeliczania.
- Gdy karta milczy, sprawdź Listy Opisowe Odmian, które wydaje COBORU, albo raporty z doświadczeń odmianowych.
- Poproś o próbkę przed zamówieniem. My na życzenie wysyłamy bezpłatną próbkę.
- Ugotuj bulwy bez soli i oceń je w kilka osób, a ciemnienie sprawdź po 10 minutach i po 24 godzinach, tak jak w metodyce COBORU.






