Ewidencja zabiegów ochrony roślin to obowiązkowy zapis każdego oprysku: jaki środek, kiedy, w jakiej dawce, na jakim polu i na jakiej uprawie. Prowadzi ją każdy profesjonalny użytkownik środków ochrony roślin, a przechowuje co najmniej 3 lata. Dla odbiorcy warzyw to najprostszy sposób, żeby sprawdzić, co robiliśmy na polu i czy zachowaliśmy okresy karencji. Czy cokolwiek zostało w warzywie, pokazuje dopiero badanie partii.
Co mówi prawo: trzy warstwy
Obowiązek ma trzy poziomy, które łatwo pomylić:
- Rozporządzenie (WE) nr 1107/2009, art. 67. Profesjonalni użytkownicy prowadzą i przechowują przez co najmniej trzy lata dokumentację stosowanych środków: nazwę środka, czas zastosowania, dawkę, obszar i uprawę. Na żądanie udostępniają ją właściwemu organowi. Przepis wymienia też wprost strony trzecie, takie jak sprzedawcy detaliczni czy branża wody pitnej, które mogą zwrócić się o dostęp do tych informacji przez właściwy organ.
- Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/564. Ujednolica treść wpisu i wprowadza formę elektroniczną, nadającą się do odczytu maszynowego. Każdy zabieg rejestruje się bez zbędnej zwłoki.
- Polska ustawa o środkach ochrony roślin. Dokłada własny wymóg: w dokumentacji trzeba wskazać realizację integrowanej ochrony roślin, podając co najmniej przyczynę wykonania zabiegu. Za brak ewidencji ustawa przewiduje karę grzywny.
Ewidencja elektroniczna: od kiedy obowiązuje w Polsce
Opisujemy stan prawny na październik 2026 roku. W sieci wciąż krąży informacja, że ewidencja elektroniczna jest obowiązkowa od 1 stycznia 2026 roku. To już nieaktualne. Rozporządzenie 2023/564 stosuje się od tej daty, ale jesienią 2025 roku Komisja Europejska zmieniła je rozporządzeniem 2025/2203 i pozwoliła państwom członkowskim zwolnić z formy elektronicznej zabiegi wykonane przed 1 stycznia 2027 roku. Polska z tej możliwości skorzystała w przepisach epizodycznych ustawy o środkach ochrony roślin (art. 78a).
| Zabieg wykonany | Forma ewidencji |
|---|---|
| do końca 2026 roku | dowolna, także papierowa, przechowywana co najmniej 3 lata |
| od 2027 do końca 2029 roku (rozporządzenie 2023/564) | elektroniczna; zapis papierowy trzeba przenieść do formatu elektronicznego do 31 stycznia roku następującego po roku zabiegu |
| od 2030 roku (rozporządzenie 2023/564) | elektroniczna; zapis, który nie powstał od razu w tej formie, przenosi się najpóźniej 30 dni od zabiegu |
Sam obowiązek prowadzenia ewidencji nie jest nowy i obowiązuje bez przerwy, zmienia się tylko jej forma.
Najczęstszy błąd w artykułach o nowych przepisach to pomylenie dwóch terminów. 30 dni to czas na przeniesienie zapisu do formy elektronicznej. Sam zabieg trzeba zapisać bez zbędnej zwłoki.
Co musi znaleźć się we wpisie
Rozporządzenie 2023/564 określa minimalną treść wpisu dla zabiegów na polu. Standard GlobalG.A.P., który mamy w gospodarstwie, wymaga więcej. Zestawienie:
| Element wpisu | Wymaga prawo UE | Dodatkowo GlobalG.A.P. |
|---|---|---|
| nazwa środka i numer zezwolenia | tak | nazwa handlowa i substancja czynna |
| data, w razie potrzeby godzina rozpoczęcia | tak | daty od-do |
| dawka w kg lub l na hektar | tak | dawka i stężenie |
| lokalizacja pola i liczba hektarów | tak | pole lub kwatera |
| uprawa (kod EPPO) i faza rozwojowa (BBCH) | w stosownych przypadkach | uprawa lub odmiana |
| przyczyna zabiegu | wymaga polska ustawa | tak |
| okres karencji | nie | tak |
| operator i osoba, która zdecydowała o zabiegu | nie | tak |
| sprzęt i warunki pogodowe | nie | tak |
Dla odbiorcy najcenniejsze są dwa pola spoza unijnego minimum: przyczyna zabiegu i okres karencji. Pierwsze pokazuje, że oprysk wynikał z realnego zagrożenia, a nie z kalendarza. Drugie pozwala sprawdzić, czy między ostatnim zabiegiem a zbiorem minęło dość czasu.
Jak prowadzimy ewidencję u nas
Uprawiamy ponad 800 ha, w tym około 250 ha cebuli, więc zabiegów w sezonie jest dużo, a każdy dotyczy konkretnego pola i konkretnej uprawy. Gospodarstwo działa w systemie Integrowanej Produkcji Roślin i ma certyfikat GlobalG.A.P., więc zapis zabiegów jest u nas częścią codziennej pracy, sprawdzaną przy corocznym audycie.
Ewidencja jest dla nas także narzędziem planowania. Z niej wiemy, kiedy na danym polu kończy się okres karencji, i pod to układamy termin zbioru. Jak to wygląda w praktyce, opisujemy we wpisie o okresie karencji w uprawie cebuli.
Część chwastów zwalczamy opryskiwaczem punktowym Ecorobotix ARA. Kamery i AI rozpoznają rośliny, a maszyna podaje ciecz tylko tam, gdzie trzeba, co ogranicza dawki chemii o około 70%. Każdy taki zabieg trafia do ewidencji tak samo jak zabieg całopowierzchniowy: z nazwą środka, datą, polem i przyczyną.
Co z ewidencji ma odbiorca
Zapis zabiegów łączy się z resztą dokumentów partii. Od palety dochodzimy do pola, a od pola do listy zabiegów, które na nim wykonano. Ten łańcuch opisujemy we wpisie o identyfikowalności partii warzyw od pola do palety.
Odbiorca, który chce sprawdzić dostawcę, może poprosić o:
- wyciąg z ewidencji dla pól, z których pochodzi partia, z datami, środkami i przyczynami zabiegów,
- potwierdzenie zachowania okresów karencji przed zbiorem,
- wyniki badań partii na pozostałości pestycydów, które pokazują, czy w towarze cokolwiek zostało i jak wynik ma się do limitu NDP, o którym piszemy we wpisie NDP pestycydów w warzywach,
- numer GGN, po którym można sprawdzić certyfikat GlobalG.A.P. w bazie standardu.
Ewidencja i badania uzupełniają się. Ewidencja mówi, co zrobiliśmy na polu. Badanie mówi, co z tego zostało w warzywie. Cebulę produkujemy w technologii bez pozostałości pestycydów, zgodnie z zasadami Integrowanej Produkcji Roślin, a każdą partię badamy na pozostałości pestycydów, metale ciężkie i substancje niebezpieczne dla zdrowia. Jak uprawiamy cebulę od siewu do zbioru, pokazujemy w przewodniku cebula z Żuław: jak ją uprawiamy.
Szczegóły produktów znajdziecie w ofercie cebuli. Jeśli przed pierwszą dostawą chcecie zobaczyć dokumenty partii, napiszcie przez formularz kontaktowy.
