Klasa jakości cebuli mówi, ile wad dopuszcza partia i jak wyrównany ma być towar w opakowaniu. W obrocie hurtowym odwołujemy się do normy handlowej UNECE FFV-25 dla cebuli, która opisuje wymagania minimalne, dwie klasy jakości (I i II), zasady sortowania według średnicy oraz tolerancje. Wyjaśniamy, co te zapisy oznaczają w praktyce i jak sprawdzamy je na własnej linii, zanim cebula z naszych około 250 hektarów pojedzie do pakowni.
Skąd biorą się klasy jakości cebuli
W Unii Europejskiej cebula podlega wyłącznie ogólnej normie handlowej dla owoców i warzyw. Normy szczegółowe, obowiązujące od 2025 roku na podstawie rozporządzenia delegowanego (UE) 2023/2429, dotyczą jedenastu produktów, takich jak jabłka, pomidory czy papryka, i cebuli wśród nich nie ma. Ogólna norma mówi tylko tyle, że towar ma być zdrowy, czysty i nadający się do sprzedaży.
Dlatego branża sięga po normę UNECE FFV-25, wypracowaną przez Europejską Komisję Gospodarczą ONZ. Towar zgodny z nią jest uznawany za spełniający ogólną normę unijną, a jej zapisy to wspólny język dostawcy, pakowni i kontroli jakości w całej Europie. Gdy w zamówieniu pojawia się "klasa I, kaliber 50-70", obie strony wiedzą dokładnie to samo, niezależnie od tego, czy cebula jedzie do Poznania, czy do Hamburga. Jak ustawiamy kaliber pod konkretny zakład, opisujemy w tekście o kalibrze cebuli pod przetwórstwo. Tutaj skupiamy się na klasie, czyli na jakości.
Wymagania minimalne: co musi spełniać każda cebula
Zanim w ogóle mówimy o klasie, partia musi przejść przez wymagania minimalne. Dotyczą one obu klas.
- Cebula cała, zdrowa i czysta, bez gnicia i bez widocznych zanieczyszczeń.
- Bez uszkodzeń mrozowych i bez nadmiernej wilgoci na powierzchni.
- Dostatecznie sucha: przy cebuli do przechowywania co najmniej dwie zewnętrzne łuski i szyjka całkowicie suche.
- Bez pustej lub łykowatej szyjki, praktycznie wolna od szkodników i bez uszkodzeń miąższu przez szkodniki.
- Szyjka ukręcona lub równo obcięta, nie dłuższa niż 6 cm.
- Bez obcego zapachu i smaku.
Norma mówi też, że cebula ma znieść transport i manipulację i dotrzeć na miejsce w zadowalającym stanie. W praktyce to zdanie przekłada się na pracę, którą wykonujemy przed wysyłką: dosuszanie, sortowanie i kontrolę każdej partii.
Klasa I i klasa II: różnice
Norma dla cebuli zna tylko dwie klasy. Nie ma klasy Ekstra, którą spotyka się przy jabłkach czy pomidorach. Różnica między klasą I a II sprowadza się do tego, ile i jakich wad wolno.
| Cecha | Klasa I | Klasa II |
|---|---|---|
| Jędrność | jędrna i zwarta | dostatecznie jędrna |
| Wyrastanie w szczypior | niedopuszczalne | dopuszczalne początkowe oznaki w ramach tolerancji |
| Korzenie | praktycznie bez kępki korzeni | kępka korzeni dopuszczalna |
| Kształt i barwa | lekkie odchylenia od typu odmiany | wyraźniejsze odchylenia |
| Plamy na łusce | nie naruszają ostatniej suchej łuski, do 1/5 powierzchni | nie naruszają ostatniej suchej łuski, do 1/2 powierzchni |
| Łuska zewnętrzna | powierzchowne pęknięcia i częściowy brak łuski, jeśli miąższ jest chroniony | brak łuski do 1/3 powierzchni, małe zagojone pęknięcia i stłuczenia |
| Ślady chorób i szkodników | brak | lekkie, zagojone, bez uszkodzenia miąższu |
Najprościej: klasa I to towar, który wygląda tak, jak oczekuje sieć handlowa w siatce na półce. Klasa II to cebula pełnowartościowa w użyciu, ale z wadami wyglądu, która częściej trafia do obierania i przetwórstwa. Na co patrzeć w praktyce przy ocenie partii, opisujemy w liście kontrolnej jak rozpoznać cebulę dobrej jakości.
Klasa i kaliber to dwa niezależne parametry. Klasa opisuje jakość i wygląd, kaliber wielkość. Odbiorca określa w zamówieniu oba i oba sprawdzamy osobno.
Sortowanie według średnicy i wyrównanie w opakowaniu
Norma sortuje cebulę według największej średnicy przekroju poprzecznego. Minimalna średnica to 10 mm. Najważniejsza dla odbiorcy jest jednak zasada wyrównania: rozrzut średnic w jednym opakowaniu nie może przekroczyć określonej wartości, zależnej od wielkości najmniejszej cebuli.
| Najmniejsza cebula w opakowaniu | Maksymalna różnica średnic |
|---|---|
| od 10 do poniżej 20 mm | 5 mm |
| od 20 do poniżej 40 mm | 15 mm |
| od 40 do poniżej 70 mm | 20 mm |
| 70 mm i więcej | 30 mm |
To dlatego typowe frakcje handlowe wyglądają jak 40-60, 50-70 czy 60-80 mm, a nie 40-90. Wyrównanie robi u nas sortownik optyczny DOWNS CropVision, który skanuje każdą sztukę w 360 stopniach, rozdziela frakcje i od razu odrzuca sztuki z wadami, kamienie i bryły, z wydajnością do 100 ton na godzinę.
Tolerancje: ile wad wolno w partii
Żadna partia nie jest w stu procentach idealna i norma to uwzględnia. Tolerancje liczy się w procentach liczby sztuk lub masy w opakowaniu.
- Klasa I: do 10% cebul, które nie spełniają wymagań klasy I, ale mieszczą się w klasie II; w tym najwyżej 1% sztuk niespełniających wymagań minimalnych lub zgniłych.
- Klasa II: do 10% cebul, które nie spełniają wymagań klasy II ani wymagań minimalnych; w tym najwyżej 2% sztuk zgniłych. Dodatkowo dopuszcza się do 10% cebul z początkowymi oznakami wyrastania.
- Wielkość: w obu klasach do 10% cebul poza deklarowaną frakcją.
Tolerancja to margines na nieuniknione, a nie cel. Partia, która wyjeżdża od nas jako klasa I, ma być klasą I także po rozładunku, dlatego sortujemy ostrzej, niż wymaga norma, i zostawiamy sobie zapas na transport.
Jak oceniamy klasę u nas, zanim cebula wyjedzie
Norma opisuje towar w momencie kontroli, a my odpowiadamy za to, żeby spełniał ją po dojechaniu do odbiorcy. Dlatego ocena klasy zaczyna się długo przed pakowaniem: od dosuszenia szyjki po zbiorze, przez przechowywanie w stałym chłodzie, po sortowanie optyczne i ręczną kontrolę prób z każdej partii. Do tego dochodzą certyfikaty GlobalG.A.P. i GRASP oraz badania pozostałości, które odbiorca dostaje razem z dokumentami dostawy.
Na tej podstawie układamy naszą ofertę cebuli hurt dla pakowni i przetwórstwa: cebula żółta i czerwona w klasie I, w ustalonej frakcji, pakowana luzem, w big bagach lub w workach, dostępna przez cały rok dzięki przechowalni na 13 000 ton. Szczegóły odmian i opakowań znajdziecie na stronie cebula w naszej ofercie. Jeśli potrzebujecie konkretnej klasy i kalibru pod swój zakład, napiszcie do nas, przygotujemy ofertę pod specyfikację.
