Machinaal uien oogsten is niet één werkgang, maar een proces in twee fasen: eerst rooien wij de uien in het zwad om te velddrogen, en pas daarna halen wij ze van het land. Wij doen dat elk jaar op ongeveer 250 hectare uien in de Żuławy, de delta van de Wisła in Noord-Polen, qua grond vergelijkbaar met Nederlandse polders. Alles met eigen machines en eigen mensen. In dit artikel zetten wij de hele oogst stap voor stap op een rij: van de eerste werkgang met de zwadrooier tot het moment dat de uien in de bewaring liggen.
Waarom de uienoogst uit twee fasen bestaat
Uien die net uit de grond komen, zijn niet geschikt voor transport of bewaring. De huid is nog vochtig, de hals staat open en er zit nog loof aan, en elk van die plekken is een open deur voor bewaarziekten. Daarom moeten de uien tussen het rooien en het laden op het veld drogen.
De oogst in twee fasen geeft ze daar de tijd voor. De gerooide uien liggen in het zwad op het land, wind en zon sluiten de hals en drogen de huid, en pas daarna komt de lader. Het resultaat zie je pas maanden later: uien die goed veldgedroogd zijn, liggen gewoon beter in de bewaring. Het hele teeltjaar dat naar dit moment toewerkt, beschrijven wij in onze gids over de uienteelt in de Żuławy.
Stap 1: rooien en in het zwad leggen
De eerste werkgang is voor de zwadrooier. Bij ons is dat een aangebouwde Grimme WV 180 met een werkbreedte van 180 cm. De rooischaar licht de uien samen met een smalle laag grond, de zeven scheiden de grond af en de uien komen terug op het land, netjes in het zwad. Het is geen loofklapper: de zwadrooier snijdt niets, hij licht de uien voorzichtig en legt ze neer om te drogen.
Rechte zwaden zijn geen kwestie van netheid, maar een voorwaarde voor vlot laden. De lader rijdt later exact over hetzelfde spoor, dus al in deze fase werken wij met parallel rijden op GPS met RTK-correctie. De werkgangen zijn recht en herhaalbaar, en het zwad ligt precies waar het moet liggen.
Stap 2: velddrogen in het zwad
Na het rooien blijven de uien op het land liggen, meestal enkele dagen tot twee weken, afhankelijk van het weer. In die tijd sluit de hals, wordt de huid harder en kleurt hij door, en de laatste grond droogt op en valt eraf. In de Żuławy, met ons zeeklimaat, vraagt deze fase geduld: vochtige lucht droogt langzamer dan in het binnenland, maar het koelere groeiseizoen levert wel een harde, mooi gekleurde ui op.
Het weer kan dat plan doorkruisen. Wij controleren de zwaden dagelijks en plannen het laden in een geschikt weervenster: de uien moeten droog zijn, want nat product is een rechte weg naar bewaarverliezen.
Is het weervenster krap, dan laden wij ook 's nachts. De machine heeft werkverlichting en parallel rijden op GPS houdt hem in het zwad, dag en nacht. Waar het om gaat: droge uien binnenhalen voordat de regen terugkomt.
Stap 3: laden uit het zwad met de AVR Puma 3
Het laden uit het zwad doet bij ons de zelfrijdende AVR Puma 3: een 4-rijige machine met een Volvo-motor van 469 pk en een bunker van 8 ton. De opraper neemt het zwad van het land, de zeefbanden scheiden losse grond en huiden af en de schone uien gaan de bunker in. Onder goede omstandigheden rapen wij twee zwaden tegelijk op en halen wij tot 150 ton uien per uur.
Die capaciteit telt, want bij opbrengsten van rond de 60 ton per hectare is elke dag goed weer goud waard. Snel laden betekent minder risico dat de regen droge uien alsnog nat maakt. Hieronder de belangrijkste cijfers van de hele oogstketen op een rij.
| Fase | Machine | Belangrijkste cijfers |
|---|---|---|
| Rooien en zwad leggen | Grimme WV 180 | werkbreedte 180 cm, legt de uien in het zwad |
| Velddrogen | geen machine | enkele dagen tot twee weken, afhankelijk van het weer |
| Laden | AVR Puma 3 | Volvo 469 pk, bunker 8 t, tot 150 t/u |
| Transport van het land | John Deere 6930 Premium + Wielton tridem | lossen tijdens het rijden, zeilen tegen valbeschadiging |
| Na de oogst | bewaring | drogen 2 tot 4 dagen, opslag tot 13.000 t |
Alle machines waar wij mee werken, van de Fendt-trekkers tot de optische sorteerder, laten wij zien in ons machinepark.
Stap 4: lossen tijdens het rijden en transport
De lader stopt niet om te lossen. Zodra de bunker vol raakt, komt de John Deere 6930 Premium met een Wielton tridem-kipper ernaast rijden en worden de uien tijdens het rijden overgeladen. Het laden gaat door zonder stilstand en wij verliezen geen weervenster aan logistiek.
In deze fase draait alles om voorzichtigheid. Een ui oogt hard, maar elke kneuzing is een plek die in de bewaring kan gaan rotten. Daarom vullen wij de kipper van voren naar achteren, beperken wij de valhoogte en rijden wij de uien onder zeilen die valbeschadiging voorkomen. De kwaliteit van een partij wordt hier op het land gemaakt, niet pas bij het sorteren.
Stap 5: drogen en bewaring
Van het land gaan de uien rechtstreeks naar de bewaring. Daar komen ze op geventileerde opslag en drogen ze 2 tot 4 dagen na: wij sluiten de halzen en halen het laatste vocht uit het product dat het veld niet heeft weggenomen. Hoe wij dat precies doen, beschrijven wij in ons artikel over het drogen van uien voor de bewaring.
Pas droge uien gaan de definitieve opslag in. Onze bewaring biedt plaats aan ongeveer 13.000 ton, dus wij hoeven niet alles direct na de oogst te verkopen: wij sorteren, maken maatsorteringen en leveren het hele jaar door in partijen, in de vorm die de afnemer vraagt.
Veelgestelde vragen
Hoe oogst een machine uien?
In twee fasen. Eerst rooit de zwadrooier de uien en legt ze in het zwad om te velddrogen. Na enkele dagen tot twee weken raapt de zelfrijdende lader het zwad op, zeeft de grond eruit en vangt de schone uien op in de bunker.
Hoeveel uien per uur laadt de machine?
Onze zelfrijdende AVR Puma 3 haalt onder goede omstandigheden tot 150 ton uien per uur en raapt daarbij twee zwaden tegelijk op. De bunker heeft een inhoud van 8 ton en het lossen gebeurt tijdens het rijden, zonder te stoppen.
Waarom liggen uien in het zwad voor het laden?
Om te drogen. In het zwad sluit de hals, wordt de huid harder en kleurt hij door, en de grond droogt op en valt eraf. Uien die goed op het veld gedroogd zijn, zijn weerbaarder tegen ziekten en bewaren veel beter.
Kun je uien ook 's nachts oogsten?
Ja, wij doen dat als het weervenster krap is. De lader heeft werkverlichting en parallel rijden op GPS met RTK-correctie houdt de machine ook in het donker exact in het zwad.
Wat is het verschil tussen een zwadrooier en een uienlader?
De zwadrooier, bij ons de Grimme WV 180, rooit de uien en legt ze in het zwad, maar haalt ze niet van het land. De lader, bij ons de AVR Puma 3, raapt de gedroogde zwaden op en vangt de uien op in de bunker. Twee machines voor twee fasen van hetzelfde werk.
Zoekt u uien die zo geoogst en gedroogd zijn dat ze een lange bewaring aankunnen? Bekijk ons uienaanbod of neem contact op via onze contactpagina. Wij werken het hele jaar door met groothandelsafnemers.
