# Wciornastki na cebuli: jak je rozpoznajemy i ograniczamy na 250 hektarach Wciornastek tytoniowiec potrafi zabrać nawet 40% plonu cebuli. Pokazujemy, jak na 250 ha rozpoznajemy nalot, pilnujemy progów i ograniczamy szkodnika w IP. Wciornastek tytoniowiec to najgroźniejszy szkodnik cebuli w polskich warunkach i co roku sprawdzamy to na własnych polach. Ten drobny, ledwie widoczny owad wysysa sok ze szczypioru, a przy silnej presji potrafi obniżyć plon nawet o 40 procent. Piszemy o nim z praktyki około 250 hektarów cebuli na Żuławach: jak rozpoznajemy pierwszy nalot, kiedy reagujemy i co robimy, żeby szkodnik nie zabrał plonu ani jakości. ## Jak rozpoznać wciornastki na cebuli Samego owada łatwo przeoczyć, bo dorosły wciornastek ma ledwie 1 do 1,5 milimetra. Dużo szybciej niż szkodnika zobaczysz jego robotę. Wciornastki nakłuwają tkankę szczypioru i wysysają sok z komórek, do których potem wchodzi powietrze, dlatego pierwszym objawem są drobne, srebrzystobiałe plamki i smugi na liściach. Przy narastającej presji objawy zlewają się: szczypior szarzeje, traci zieleń, deformuje się i przedwcześnie zasycha. Roślina, która powinna pracować na wielkość zbioru do końca sezonu, kończy wegetację za wcześnie, a cebule zostają drobniejsze. Właśnie dlatego wciornastki biją jednocześnie w plon i w kaliber, czyli w dwie rzeczy, za które płaci odbiorca. ## Kiedy szkodnik atakuje i dlaczego lubi upał Wciornastek zimuje w glebie i resztkach roślinnych, a na plantacje cebuli nalatuje zwykle od połowy maja. Szczyt szkodliwości przypada na przełom czerwca i lipca, gdy jest ciepło i sucho. Jedno pokolenie rozwija się w 18 do 30 dni, więc w sprzyjający, upalny sezon szkodnik zdąży wydać kilka pokoleń i presja rośnie lawinowo. Suche i gorące lata to dla wciornastka warunki idealne, a deszcz i wysoka wilgotność wyraźnie go hamują. Na Żuławach bywa pod tym względem różnie, dlatego w suche okna pogodowe pracuje u nas także [deszczownia](/blog/nawadnianie-cebuli-deszczownia): głównym zadaniem jest woda dla plonu, ale zraszanie przy okazji podnosi wilgotność w łanie i utrudnia szkodnikowi życie. {% captionedImage src="/images/galleryPage/25.webp" alt="Deszczownia belkowa Briggs nawadnia młodą cebulę o zachodzie słońca" caption="Nawadnianie robi swoje dla plonu, a przy okazji podnosi wilgotność w łanie, której wciornastki nie lubią." /%} ## Progi szkodliwości: liczymy, zanim opryskamy W Integrowanej Produkcji Roślin nie pryska się na zapas ani z kalendarza. Podstawą jest monitoring: regularne lustracje plantacji i liczenie szkodników na roślinach, zawsze w kilku punktach pola. Nasze zasady wyglądają tak: - **Lustracje w sezonie nalotu.** Od maja regularnie przeglądamy rośliny, zwłaszcza w pogodę, która sprzyja szkodnikowi: ciepłą i suchą. - **Próg szkodliwości.** Sygnałem do zabiegu jest około 6 do 10 wciornastków na roślinie w fazie 3-5 liści. Pojedyncze osobniki to jeszcze nie powód do sięgania po chemię. - **Skala presji.** Punktem odniesienia jest dla nas to, że 150 do 170 osobników na roślinie oznacza średnio około 40 procent straty plonu. Do takich liczb nie wolno dopuścić. - **Rotacja substancji.** Wciornastki szybko uodparniają się na środki, więc przemienne stosowanie substancji o różnych mechanizmach działania jest obowiązkowe. {% callout tone="warning" %} Największy błąd w walce z wciornastkiem to opryski wykonywane w ciemno, bez liczenia szkodnika. Za wcześnie oznacza niepotrzebną chemię, za późno oznacza populację, której nie zatrzyma już żaden pojedynczy zabieg. {% /callout %} ## Co jeszcze robimy poza opryskami Chemia to w naszym podejściu ostatnia linia, a nie plan pierwszego kontaktu. Presję wciornastka obniżamy przez cały rok, także wtedy, gdy cebuli nie ma już na polu. Po zbiorze niszczymy resztki pożniwne i wykonujemy głęboką uprawę, żeby ograniczyć miejsca zimowania szkodnika. Do tego dochodzi [płodozmian](/blog/plodozmian-cebuli-pszenica-pszenzyto): cebula wraca na to samo pole dopiero po latach, więc populacja szkodnika nie ma się gdzie odbudowywać. W samym sezonie pomaga kondycja plantacji. Cebula dobrze odżywiona i nawodniona znosi żerowanie wyraźnie lepiej niż osłabiona suszą, dlatego walka z wciornastkiem zaczyna się u nas od agrotechniki opisanej we wpisie o [uprawie cebuli na Żuławach](/blog/cebula-z-zulaw-jak-uprawiamy). Wciornastek to zresztą niejedyny przeciwnik w sezonie, pozostałe opisujemy w przeglądzie [chorób i szkodników cebuli](/blog/choroby-i-szkodniki-cebuli). ## Co to znaczy dla odbiorcy naszej cebuli Dyscyplina wokół wciornastka to nie tylko obrona plonu. Mniej zabiegów wykonanych dokładnie wtedy, gdy są potrzebne, oznacza czystszy towar: produkujemy w technologii bez pozostałości pestycydów, zgodnie z zasadami Integrowanej Produkcji Roślin, i potwierdzamy to [badaniami pozostałości](/blog/badania-pozostalosci-pestycydow) w każdej partii. Cebula uszkodzona przez szkodniki odpada u nas już na sortowaniu, więc do odbiorcy jedzie towar zdrowy i wyrównany. Jeśli szukasz cebuli od producenta, który ochronę prowadzi z głową i dokumentuje jej efekty, sprawdź naszą [ofertę cebuli](/oferta/cebula) albo napisz przez [stronę kontaktu](/kontakt). ## Najczęstsze pytania ### Jak wyglądają objawy żerowania wciornastków na cebuli? Najpierw pojawiają się drobne, srebrzystobiałe plamki i smugi na szczypiorze, ślad po wysysaniu soku z komórek. Przy silnej presji liście szarzeją, deformują się i przedwcześnie zasychają, a cebule zostają drobniejsze. ### Kiedy wciornastki atakują cebulę? Nalot na plantacje zaczyna się zwykle od połowy maja, a szczyt szkodliwości przypada na przełom czerwca i lipca. Szkodnikowi sprzyja pogoda ciepła i sucha, w której jedno pokolenie rozwija się w 18 do 30 dni. ### Przy jakiej liczbie wciornastków trzeba wykonać zabieg? Przyjmowany w integrowanej ochronie próg to około 6 do 10 osobników na roślinie w fazie 3-5 liści cebuli. Decyzję zawsze poprzedzamy lustracją i liczeniem szkodnika w kilku punktach pola, nigdy nie pryskamy z kalendarza. ### Czy wciornastki na cebuli da się zwalczyć bez chemii? Presję da się mocno ograniczyć płodozmianem, niszczeniem resztek pożniwnych, głęboką uprawą po zbiorze i nawadnianiem, bo szkodnik nie lubi wilgoci. Przy przekroczonym progu szkodliwości zabieg bywa jednak konieczny, kluczem jest jego termin i rotacja substancji. --- Chcesz wiedzieć, jak wygląda u nas cała ochrona plantacji, nie tylko walka z jednym szkodnikiem? Zajrzyj do wpisu o [chorobach i szkodnikach cebuli](/blog/choroby-i-szkodniki-cebuli) albo [zapytaj o dostawy](/kontakt) cebuli z Integrowanej Produkcji.