# Ślad węglowy warzyw: jakich danych odbiorcy żądają od gospodarstwa

Ślad węglowy warzyw liczy się z danych z pola. O co pytają pakownie i przetwórnie, skąd bierzemy te liczby i dlaczego plon waży tyle samo co dawki nawozów.

Ślad węglowy warzyw liczy się z danych, które powstają na polu i w magazynie: ile paliwa spaliły maszyny, ile i jakiego azotu poszło na hektar, jaki był plon oraz ile energii zużyła przechowalnia i linia pakowania. Gospodarstwo nie dostarcza gotowego wyniku, tylko liczby wejściowe i dowody, że są prawdziwe. Poniżej pokazujemy, o co pytają odbiorcy, skąd bierzemy te dane i co realnie obniża emisje na tonę warzyw.

## Dlaczego pakownia pyta o emisje akurat gospodarstwo

Dla zakładu przetwórczego i pakowni emisje związane z surowcem są największą pozycją w rachunku, a jednocześnie jedyną, której nie wyliczy samodzielnie. W raportowaniu firm to obszar zwany zakresem trzecim, czyli emisje w łańcuchu dostaw, poza własną produkcją i poza kupowaną energią. Prąd w hali odbiorca zmierzy licznikiem. Azot wysiany pod cebulę i olej napędowy spalony przy zbiorze zna tylko ten, kto te prace wykonał.

Wymagania spływają w dół łańcucha, bo duzi odbiorcy sami muszą raportować i coraz częściej dostają takie pytania od swoich klientów. W praktyce oznacza to ankiety wysyłane dostawcom, załączniki do umów rocznych i pytania podczas audytów. Piszemy o nich w tekście o [wymaganiach odbiorców przy eksporcie](/blog/cebula-na-eksport-wymagania-odbiorcow).

## Jakie dane wchodzą do wyliczenia

| Kategoria danych | Co podajemy | Skąd to mamy |
| --- | --- | --- |
| Paliwo | zużycie oleju napędowego w sezonie | zapisy pracy maszyn i tankowań |
| Nawożenie | dawki i formy azotu, fosforu, potasu, siarki | plan nawożenia i ewidencja zabiegów |
| Ochrona roślin | liczba zabiegów, dawki, substancje | ewidencja wymagana w Integrowanej Produkcji |
| Plon | tony z hektara dla danej uprawy i pola | zapisy przyjęcia towaru z pola |
| Energia | pobór prądu w przechowalni, dosuszaniu i pakowni | liczniki i faktury |
| Woda | nawadnianie, liczba i wielkość dawek | zapisy pracy deszczowni |
| Gleba | międzyplony, resztki pożniwne, wapnowanie, uprawa | plan pól i ewidencja prac |
| Transport | odległość i rodzaj transportu do odbiorcy | dokumenty przewozowe |

Większość tych liczb istnieje niezależnie od pytań o emisje, bo wymaga ich [Integrowana Produkcja Roślin](/blog/integrowana-produkcja-roslin) i audyty jakościowe. Ankieta odbiorcy jest więc częściej pracą nad zestawieniem danych niż nad ich zbieraniem od zera. Poziom szczegółowości ustalamy na starcie: część pozycji podajemy dla całego gospodarstwa, część rozpisujemy na uprawę, a niektóre dopiero na pole.

## Plon liczy się tak samo jak nawozy

To najczęstsze nieporozumienie w rozmowach o emisjach w rolnictwie. Emisje przelicza się na tonę towaru, a nie na hektar, więc mianownik jest równie ważny jak licznik. Pole, które da 60 ton cebuli z hektara, rozkłada te same emisje z paliwa i nawozów na dwa razy większą masę niż pole dające połowę tego plonu.

Stąd wniosek, który brzmi nieoczywiście: dobra agronomia i niski ślad idą w tę samą stronę. Nawożenie dopasowane do zasobności strefy zamiast jednej dawki na całe pole, ochrona punktowa zamiast pełnej dawki na hektar i mniej przejazdów po polu obniżają koszt i emisje jednocześnie. Jak to robimy, opisujemy przy [zmiennym dawkowaniu nawozów](/blog/zmienne-dawkowanie-variable-rate), a ile realnie zbieramy z hektara, we wpisie o tym, [ile cebuli zbieramy z hektara](/blog/ile-cebuli-z-hektara).

{% captionedImage src="/images/video/precyzja-osprzet-pole.webp" alt="Ciągnik z precyzyjnym osprzętem pracuje na polu, prowadzony nawigacją satelitarną" caption="Prowadzenie równoległe i zmienne dawki to mniej przejazdów i mniej wysianego nawozu na tę samą tonę plonu." /%}

## Straty w łańcuchu to też emisje

Towar wyprodukowany i wyrzucony niesie ze sobą pełen ślad, tylko bez żadnego pożytku. Dlatego w rozmowie o emisjach liczy się trwałość partii, a nie sam bilans pola. Przechowalnia na 13 000 ton pozwala nam schłodzić i dosuszyć cebulę zaraz po zbiorze, a potem wydawać ją przez cały rok, zamiast wypuszczać cały plon w kilka tygodni żniwnej górki. Mniej przesypów, stabilna temperatura i sortowanie przed wysyłką oznaczają mniej towaru, który psuje się u odbiorcy. Opisujemy to przy [ubytkach przechowalniczych cebuli](/blog/ubytki-przechowalnicze-cebuli) i przy [sterowaniu sprzedażą z przechowalni](/blog/jak-sterujemy-sprzedaza-z-przechowalni).

## Co mamy już potwierdzone dokumentem

{% callout tone="success" %}
Mamy ocenę FSA (Farm Sustainability Assessment) na poziomie Gold, czyli najwyższym z trzech w tym systemie oceny zrównoważonego gospodarowania, a jego metryki są powiązane z kalkulatorem Cool Farm Tool używanym w branży do liczenia emisji. Do tego dochodzą GlobalG.A.P., GRASP, GMP+ oraz Integrowana Produkcja Roślin. Szczegóły opisujemy we wpisie o [ocenie FSA Gold](/blog/fsa-gold-ocena-zrownowazonego-gospodarstwa).
{% /callout %}

Czego nie robimy: nie podajemy własnej liczby kilogramów dwutlenku węgla na tonę jako faktu marketingowego. Wynik zależy od przyjętej metodyki, granic systemu i współczynników, więc dwa kalkulatory potrafią dać różne liczby dla tego samego pola. Sensowna jest jedna z dwóch dróg: liczymy razem z odbiorcą w jego narzędziu albo podajemy komplet danych wejściowych i pozwalamy policzyć jego zespołowi. Obie zaczynają się od tych samych zapisów z pola.

## Jak wygląda współpraca przy ankiecie środowiskowej

1. **Ustalamy zakres.** Które uprawy, które pola i jaki rok, bo dane dotyczą sezonu, a nie gospodarstwa w ogóle.
2. **Zestawiamy dane.** Paliwo, nawozy, ochrona, plon, energia, woda, transport.
3. **Dołączamy dowody.** Certyfikaty, ewidencje zabiegów i zapis partii, żeby liczby dało się sprawdzić, a nie tylko przyjąć na słowo.
4. **Aktualizujemy po sezonie.** Dane z pola zmieniają się co rok razem z pogodą i plonem.

Jeśli prowadzicie zakupy warzyw i potrzebujecie dostawcy, który potrafi te dane podać, zajrzyjcie do [oferty cebuli](/oferta/cebula) i napiszcie do nas przez [formularz kontaktowy](/kontakt). Warunki i cenę kalkulujemy na podstawie bieżących cen rynkowych.

## Najczęstsze pytania

### Czy gospodarstwo musi liczyć ślad węglowy?

Sam obowiązek dotyczy firm objętych raportowaniem zrównoważonego rozwoju, a nie każdego gospodarstwa. Praktyka wygląda jednak inaczej: duzi odbiorcy pytają o dane w ankietach i umowach, więc dostawca, który ich nie ma, wypada z rozmowy o kontrakcie, zanim dojdzie do ceny.

### Jakie dane są potrzebne do wyliczenia emisji z uprawy?

Zużycie paliwa, dawki i formy nawozów, zabiegi ochrony, plon z hektara, zużycie energii w przechowalni i pakowni, nawadnianie, praca glebowa oraz transport do odbiorcy. Plon jest równie ważny jak reszta, bo emisje przelicza się na tonę towaru.

### Czy certyfikaty wystarczą zamiast danych o emisjach?

Nie zastępują ich, ale bardzo je ułatwiają. GlobalG.A.P. i Integrowana Produkcja wymuszają ewidencje, z których i tak wyciąga się większość liczb, a ocena FSA obejmuje obszary środowiskowe i jest powiązana z narzędziem do liczenia emisji.

### Czy niższe emisje oznaczają wyższą cenę warzyw?

Zwykle nie wprost. Dane środowiskowe działają jak certyfikaty: decydują o tym, czy dostawca w ogóle wchodzi na krótką listę, a nie o stawce za tonę. Cenę i tak ustala rynek, o czym piszemy we wpisie o tym, [od czego zależy cena cebuli](/blog/od-czego-zalezy-cena-cebuli).