# Dlaczego cebula się poci? Kondensacja po wyjęciu z przechowalni

Cebula poci się, gdy jest zimniejsza niż punkt rosy powietrza. Pokazujemy tabelę punktu rosy i jak wydawać oraz przyjmować cebulę, żeby łuska została sucha.

Cebula "poci się", gdy jej powierzchnia jest zimniejsza niż punkt rosy otaczającego powietrza. Zimna cebula wyjęta z przechowalni trafia do cieplejszego, wilgotnego powietrza, a para wodna skrapla się na łusce i między łuskami. Jeśli łuska zostaje mokra przez kilka do kilkunastu godzin, mogą ruszyć pleśnie (czarnej pleśni wystarcza 6-12 godzin wilgoci), a z czasem łuska ciemnieje i cebula szybciej kiełkuje. Poniżej pokazujemy, kiedy dokładnie cebula się poci i jak wydawać oraz przyjmować towar, żeby tego uniknąć.

## Punkt rosy: kiedy woda skrapla się na cebuli

Punkt rosy to temperatura, w której powietrze o danej wilgotności zaczyna oddawać wodę. Jeśli cebula jest zimniejsza niż punkt rosy powietrza wokół niej, powietrze przy jej powierzchni się schładza i woda osiada na łusce. Działa to tak samo jak z butelką wyjętą z lodówki w ciepły dzień.

Punkt rosy da się policzyć z temperatury i wilgotności powietrza. Poniżej wartości wyliczone wzorem Magnusa. Zgadzają się z tabelami punktu rosy w poradnikach przechowalniczych:

| Temperatura powietrza | Wilgotność 60% | Wilgotność 70% | Wilgotność 80% |
| --- | --- | --- | --- |
| 10 st. C | punkt rosy 2,6 st. C | punkt rosy 4,8 st. C | punkt rosy 6,7 st. C |
| 15 st. C | punkt rosy 7,3 st. C | punkt rosy 9,6 st. C | punkt rosy 11,6 st. C |
| 20 st. C | punkt rosy 12,0 st. C | punkt rosy 14,4 st. C | punkt rosy 16,4 st. C |

Jak to czytać: cebula spoci się, jeśli jest zimniejsza niż punkt rosy w odpowiedniej komórce tabeli. Weźmy cebulę o temperaturze 2 st. C, prosto z chłodnej przechowalni. W każdej z dziewięciu sytuacji z tabeli pokryje się rosą. W powietrzu o temperaturze 20 st. C wystarczy wilgotność powyżej około 30 procent, w powietrzu o temperaturze 10 st. C powyżej około 58 procent.

Rosa grozi nie tylko w cieple. Przy 5 st. C na dworze i wilgotności powyżej około 81 procent, czyli w typowy mglisty, późnojesienny dzień, cebula o temperaturze 2 st. C też zrobi się mokra.

## Co robi woda na łusce

Sama rosa to nie zepsucie. Problem zaczyna się, gdy woda utrzymuje się godzinami:

- **Choroby przechowalnicze.** Wahania temperatury wywołują kondensację na cebuli i między suchymi łuskami, a to według programu ochrony roślin Uniwersytetu Kalifornijskiego (UC IPM) sprzyja czarnej pleśni. O tej chorobie piszemy we wpisie o [czarnej pleśni cebuli](/blog/czarna-plesn-cebuli).
- **Kolor łuski.** Podręcznik przechowalnictwa USDA (Agriculture Handbook 66) podaje, że kondensacja sprzyja gniciu i zmienia kolor suchej łuski. Cebula z plamistą, ciemniejszą łuską gorzej wygląda w worku.
- **Korzenie i szczypior.** Woda na powierzchni cebuli przyspiesza kiełkowanie. O tym, co budzi cebulę ze spoczynku, piszemy w tekście o [kiełkowaniu cebuli w przechowalni](/blog/kielkowanie-cebuli-w-przechowalni).
- **Opakowanie.** Mokry towar w worku schnie wolno, a opakowania papierowe od wilgoci słabną.

## Jak wydajemy cebulę, żeby była sucha

Prowadzimy przechowalnię na 13 000 ton i wydajemy z niej cebulę od jesieni do wiosny, więc wydanie zimnej partii w ciepłe powietrze to dla nas codzienność. Przed zimową wysyłką pozwalamy partii przez 1-2 doby dojść do temperatury zbliżonej do otoczenia i wydajemy ją suchą. Całą krzywą temperatur, od dosuszania przez schładzanie po wydanie, opisujemy we wpisie [w jakiej temperaturze przechowywać cebulę](/blog/w-jakiej-temperaturze-przechowywac-cebule).

Ogrzewanie musi być powolne. Zasada z amerykańskich wytycznych przechowalniczych dla cebuli (PNW 277) mówi, że wietrzyć można tylko powietrzem, którego punkt rosy jest niższy od temperatury najzimniejszej cebuli w pryzmie. Gdyby wpuścić do komory ciepłe, wilgotne powietrze, żeby ogrzać ją szybciej, zrobilibyśmy dokładnie to, czego chcemy uniknąć: rosa osiadłaby na najzimniejszej cebuli w środku pryzmy.

{% captionedImage src="/images/video/zaladunek-magazyn.webp" alt="Przyjęcie cebuli do przechowalni: cebula trafia z przyczepy na taśmę przed halą magazynu" caption="W przechowalni partią sterują temperatura i wentylacja. Ta sama zasada obowiązuje przy wydaniu." /%}

## Co może zrobić odbiorca

Kondensacja może pojawić się także po dostawie: w naczepie, na rampie albo w hali pakowni. Najczęstsze sytuacje i co zrobić, żeby ograniczyć ryzyko:

| Sytuacja | Co się dzieje | Co zrobić |
| --- | --- | --- |
| Zimna cebula wjeżdża do ciepłej, wilgotnej hali | rosa na łusce zaraz po rozładunku | odstawić partię do chłodniejszej, nieogrzewanej strefy i ogrzewać stopniowo, spoconą przewietrzyć do wyschnięcia |
| Paleta owinięta folią na całej wysokości | wilgoć zostaje w środku, worki mokną | zabezpieczać paletę siatką zamiast pełnej folii |
| Cebula z chłodu prosto na linię i do worków | woda zamknięta w opakowaniu | dać partii wyrównać temperaturę przed pakowaniem |
| Magazyn z dużymi wahaniami temperatury | powtarzające się cykle rosy | trzymać stałą temperaturę i wietrzyć tylko powietrzem o punkcie rosy niższym niż temperatura cebuli |

Przydaje się higrometr, który pokazuje punkt rosy, i termometr z sondą wbitą w cebulę w środku worka. Jeśli punkt rosy powietrza w hali jest wyższy niż temperatura cebuli, towar się spoci. O tym, jak zabezpieczamy ładunek w drodze, piszemy we wpisie o [transporcie i paletyzacji cebuli](/blog/transport-i-paletyzacja-cebuli).

{% callout tone="warning" %}
Spoconej cebuli nie pakujcie od razu w zamknięte opakowania. Dajcie jej przeschnąć w przepływie powietrza. Woda zamknięta w worku zostaje przy łusce najdłużej.
{% /callout %}

## Cebula z przechowalni od jesieni do wiosny

Cebulę dosuszamy 2-4 doby po zbiorze i sortujemy na sortowniku optycznym DOWNS CropVision. Dzięki przechowalni sprzedajemy cebulę przez większość roku, a nie tylko jesienią. Cały proces opisujemy w przewodniku o [przechowywaniu cebuli](/blog/przechowywanie-cebuli). Jeśli planujecie dostawy na zimę i wiosnę, zajrzyjcie do [oferty cebuli](/oferta/cebula) i napiszcie do nas przez [formularz kontaktowy](/kontakt). Cenę kalkulujemy na podstawie bieżących cen rynkowych.

## Najczęstsze pytania

### Czy spocona cebula jest zepsuta?

Nie od razu. Rosa na łusce sama w sobie nie psuje cebuli. Problem zaczyna się, gdy woda utrzymuje się godzinami, bo wtedy ruszają pleśnie, łuska ciemnieje, a cebula szybciej kiełkuje.

### Dlaczego cebula poci się nawet w chłodny dzień?

Bo liczy się punkt rosy, a nie sama temperatura powietrza. Przy 5 st. C i wilgotności powyżej około 81 procent punkt rosy jest wyższy niż 2 st. C, więc cebula prosto z chłodnej przechowalni pokryje się rosą.

### Czy folia chroni cebulę w transporcie?

Nie. Folia na całej wysokości palety zatrzymuje wilgoć, którą oddaje cebula, i sprzyja poceniu się towaru. Cebula potrzebuje opakowań, przez które przepływa powietrze.

### Jak szybko można ogrzać cebulę przed wysyłką?

Powoli. Przed zimową wysyłką dajemy partii 1-2 doby, żeby doszła do temperatury zbliżonej do otoczenia. Szybkie ogrzewanie ciepłym, wilgotnym powietrzem wywołuje rosę na najzimniejszej cebuli.