# Pleśń na cebuli: jak odróżnić czarny, niebieski i szary nalot

Pleśń na cebuli: czarny, niebieski i szary nalot to wskazówki do sprawdzenia na przekroju. Dajemy tabelę do przyjęcia partii i mówimy, czy pleśń można odciąć.

Kolor nalotu i miejsce, od którego się zaczyna, to pierwsza wskazówka, jaka to pleśń na cebuli: czarna pleśń (Aspergillus niger) daje czarną, sadzowatą masę ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/black-mold/)), Penicillium zielony do niebiesko-zielonego nalot ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/PMG/GARDEN/VEGES/DISEASES/bluemoldrot.html)), a Botrytis szary, filcowy nalot na gnijących łuskach, z objawami zwykle od szyjki ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/botrytis-neck-and-bulb-rot/)). Sam wierzch nie wystarczy, bo porażenie bywa pod łuską, więc przy przyjęciu partii liczy się przekrój. Poniżej dajemy tabelę dla osoby na przyjęciu towaru i odpowiadamy, czy pleśń można odciąć.

## Tabela: kolor nalotu, możliwy sprawca i co to znaczy dla partii

Czytaj ją od lewej: najpierw kolor na wierzchu, potem przekrój. Opisy objawów bierzemy z UC IPM, programu ochrony roślin Uniwersytetu Kalifornijskiego.

| Nalot | Możliwy sprawca | Gdzie szukać na przekroju | Co to znaczy dla partii | Osobny wpis |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Czarny, sadzowaty | Aspergillus niger ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/black-mold/)) | szyjka i zewnętrzne łuski, także między suchą łuską a pierwszą mięsistą | policz osobno nalot na suchej łusce i sztuki z przebarwionym środkiem | [czarna pleśń cebuli](/blog/czarna-plesn-cebuli) |
| Zielony do niebiesko-zielonego, pylący | grzyby z rodzaju Penicillium ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/PMG/GARDEN/VEGES/DISEASES/bluemoldrot.html)) | plamy na zewnętrznej powierzchni łusek, porażone mięsiste łuski płowe albo szare | szukaj ran i obić, bo tędy zwykle wchodzi grzyb | [niebieska pleśń cebuli](/blog/niebieska-plesn-cebuli-penicillium) |
| Szary, filcowy | Botrytis allii i Botrytis aclada ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/botrytis-neck-and-bulb-rot/)) | od szyjki: tkanka mięknie, nasiąka wodą i brunatnieje | zakażenie zaczyna się w polu, więc ściskaj szyjki także w sztukach bez nalotu | [zgnilizna szyjki cebuli](/blog/zgnilizna-szyjki-cebuli) |
| Biały, nie zawsze widoczny | Fusarium oxysporum i Fusarium proliferatum ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/basal-rot/)), możliwa też biała zgnilizna, czyli Stromatinia cepivora ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/white-rot/)) | dno cebuli: przy fuzariozie brunatne przebarwienie piętki na cięciu pionowym | tnij pionowo przez piętkę, bo nalotu może nie być | [fuzarioza cebuli](/blog/fuzarioza-cebuli-zgnilizna-pietki) |

Szary kolor w środku sam niczego nie rozstrzyga. Według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/black-mold/) czarna pleśń potrafi dać szaroczarne przebarwienie w środku bez objawów z zewnątrz. Porażone przez Penicillium mięsiste łuski są według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/PMG/GARDEN/VEGES/DISEASES/bluemoldrot.html) po przekrojeniu płowe albo szare. Dlatego kolor w środku to tylko wskazówka: porównuj go z nalotem i miejscem startu, jeśli są widoczne.

## Czarny, niebieski, szary: po czym je rozróżnić

**Czarny nalot.** Według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/black-mold/) czarna pleśń to przede wszystkim choroba po zbiorze, a do rozwoju potrzebuje wilgoci na cebuli przez 6-12 godzin. Pojawia się, jak podaje [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/black-mold/), tam, gdzie uraz, choroba albo załamanie szczypioru otworzyły skórkę.

**Niebieski nalot.** Według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/PMG/GARDEN/VEGES/DISEASES/bluemoldrot.html) grzyb wnika zwykle przez rany, obicia albo niedosuszoną szyjkę. Choroba pojawia się według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/PMG/GARDEN/VEGES/DISEASES/bluemoldrot.html) przy zbiorze i w przechowalni.

**Szary nalot.** Według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/botrytis-neck-and-bulb-rot/) zakażenie Botrytis zaczyna się w polu, a w cebuli choroba wychodzi zwykle dopiero w przechowalni. W wilgotnym powietrzu na gnijących łuskach pojawia się według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/botrytis-neck-and-bulb-rot/) szary, filcowy nalot. W szyjce albo między łuskami mogą później powstać ciemnobrązowe do czarnych sklerocja ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/botrytis-neck-and-bulb-rot/)), czyli przetrwalniki grzyba. Nie myl ich z sadzowatym nalotem czarnej pleśni.

**Biała grzybnia przy piętce.** Może wskazywać na fuzariozę, ale podobny puszysty nalot u nasady cebuli daje też biała zgnilizna ([UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/white-rot/)). Przy fuzariozie według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/basal-rot/) biały nalot na dnie cebuli widać tylko czasem, a cięcie pionowe pokazuje brunatne przebarwienie piętki.

## Jak ocenić partię z nalotem krok po kroku

1. Pobierz próbę z kilku miejsc partii, nie tylko z wierzchu palety, worka albo big baga.
2. Zapisz kolor nalotu i miejsce, od którego się zaczyna: szyjka, bok albo piętka.
3. Ściśnij szyjkę i bok każdej sztuki. Miękkie miejsce to sygnał, żeby przyjrzeć się jej bliżej.
4. Przekrój część sztuk pionowo, przez szyjkę i piętkę, i porównaj je z tabelą wyżej.
5. Policz osobno trzy grupy: nalot tylko na suchej łusce, porażone mięsiste łuski, sztuki miękkie albo mokre.
6. Zrób zdjęcia przekrojów z oznaczeniem partii.

{% callout tone="info" %}
Progów procentowych tutaj nie podajemy.
{% /callout %}

## Czy pleśń na cebuli można odciąć?

Pewnej odpowiedzi dla samej cebuli nie mamy.

Publikacja [UConn Extension](https://extension.uconn.edu/publication/handling-food-with-mold/) zaleca przy twardych warzywach, takich jak kapusta, papryka czy marchew, odciąć co najmniej cal, czyli około 2,5 cm, wokół miejsca z pleśnią i pod nim. Miękkie owoce i warzywa z pleśnią [UConn Extension](https://extension.uconn.edu/publication/handling-food-with-mold/) każe wyrzucić w całości. O cebuli ta publikacja nie pisze, więc to tylko wnioskowanie przez analogię. Cebula ma warstwy, a zarodniki czarnej pleśni mogą według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/black-mold/) rozwijać się między suchymi łuskami a pierwszą mięsistą.

Dlatego po samym nożu niczego nie obiecujemy. Cebulę z nalotem najpierw przekrój. Jeśli nalot albo przebarwienie sięga mięsistych łusek albo cebula zmiękła, lepiej ją wyrzucić. To ostrożna wskazówka, a nie zalecenie urzędowe ani gwarancja bezpieczeństwa.

Jest jeszcze kwestia mykotoksyn. Według [WHO](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mycotoxins) to toksyczne związki wytwarzane przez niektóre pleśnie, a ochratoksynę A wytwarza kilka gatunków Aspergillus i Penicillium. [WHO](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mycotoxins) podaje też, że większość mykotoksyn jest chemicznie stabilna i przetrzymuje przetwarzanie żywności. O samej cebuli ta strona nie mówi, więc nie wiemy, ile ich może być w konkretnej sztuce. Nie liczylibyśmy na to, że obieranie albo przerób uratują sztuki z porażonymi mięsistymi łuskami.

## Co robimy, zanim cebula do Was pojedzie

Z opisów wyżej wynika jedno: grzybom pomagają rany i wilgoć. Dlatego pilnujemy obu tych rzeczy:

- **Zbieramy delikatnie dla łuski.** Cebulę zbiera nasz samobieżny kombajn AVR Puma 3.
- **Dosuszamy 2-4 doby.** Kontrolowana wentylacja i dosuszanie utrzymują suchą łuskę.
- **Trzymamy cebulę we własnej przechowalni na 13 000 ton.** Każdą partię selekcjonujemy pod kątem twardości, koloru i suchej łuski.
- **Sortujemy przed wysyłką.** Na DOWNS CropVision kamery i AI skanują powierzchnię każdej sztuki w 360 stopniach i odrzucają sztuki z wadami, do 100 ton na godzinę.

{% captionedImage src="/images/offer/hybelle.webp" alt="Trzy kadry: palety cebuli w pomarańczowych workach siatkowych, cebula luzem w dużej hali i pojedyncza cebula z suchą łuską" caption="Cebula w workach na paletach, luzem w hali i pojedyncza sztuka z suchą łuską." /%}

Sortownik ogląda powierzchnię, a nie przekrój, więc nie obiecujemy, że wyłapie każde porażenie pod łuską. Przekrój przy przyjęciu ma sens także przy naszej cebuli.

Po dostawie warunki są już po Waszej stronie. Według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/botrytis-neck-and-bulb-rot/) duże wahania temperatury mogą powodować skraplanie wody na cebuli, co sprzyja Botrytis. Temperaturę, wilgotność i wentylację opisujemy w przewodniku [przechowywanie cebuli](/blog/przechowywanie-cebuli).

## Sprawdźcie naszą cebulę na próbce

Uprawiamy około 250 ha cebuli na Żuławach i odpowiadamy za nią na każdym etapie, od pola, przez przechowalnię, po pakowanie. Na życzenie wysyłamy bezpłatną próbkę, więc możecie ją przekroić i porównać z tabelą jeszcze przed pierwszym zamówieniem. Szczegóły są na stronie [cebula żółta z Żuław](/oferta/cebula). Cenę kalkulujemy na podstawie bieżących cen rynkowych, a zapytanie najprościej wysłać przez [formularz kontaktowy](/kontakt).

## Najczęstsze pytania

### Co to za czarny nalot na cebuli?

To może być czarna pleśń, czyli grzyb Aspergillus niger. Według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/black-mold/) widać ją najpierw jako czarną, sadzowatą masę na szyjce albo zewnętrznych łuskach.

### Czy można jeść cebulę z pleśnią albo ją obrać?

Cebulę ze zmienionymi mięsistymi łuskami albo miękką lepiej wyrzucić.

### Dlaczego cebula pleśnieje podczas przechowywania?

Część zakażeń przychodzi z pola: według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/botrytis-neck-and-bulb-rot/) Botrytis zakaża cebulę w polu, a wychodzi w przechowalni. Penicillium wchodzi według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/PMG/GARDEN/VEGES/DISEASES/bluemoldrot.html) zwykle przez rany i obicia, a czarna pleśń według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/black-mold/) potrzebuje wilgoci na cebuli przez 6-12 godzin.

### Jak rozpoznać szarą pleśń cebuli?

Szukaj jej od góry. Według [UC IPM](https://ipm.ucanr.edu/agriculture/onion-and-garlic/botrytis-neck-and-bulb-rot/) tkanka przy szyjce mięknie, nasiąka wodą i brunatnieje, a w wilgotnym powietrzu na gnijących łuskach pojawia się szary, filcowy nalot.