# Identyfikowalność partii warzyw: jak śledzimy cebulę od pola do palety

Identyfikowalność partii warzyw w praktyce: co zapisujemy od pola przez przechowalnię i sortownik po paletę i czego wymaga prawo oraz GlobalG.A.P.

Identyfikowalność partii warzyw to możliwość wskazania dla każdej palety, z którego pola pochodzi towar, kiedy go zebrano, w której komorze leżał, przez jaki sortownik przeszedł i jakie badania ma za sobą, a w drugą stronę: do którego odbiorcy pojechała dana partia. Prowadzimy ją dla wszystkich naszych warzyw, a poniżej pokazujemy ją na przykładzie cebuli, bo przy około 250 hektarach tej uprawy różnice między polami są realne i odbiorca ma prawo wiedzieć, co dokładnie dostaje. Groszek zielony jedzie prosto z pola do odbiorcy, bez przechowalni i sortownika, więc jego partia to jedno pole i jeden termin zbioru. Zboża prowadzimy osobną ścieżką: bez sortownika optycznego, klasy i kalibru, za to z parametrami ziarna, w Integrowanej Produkcji Roślin, a w obrocie paszowym z GMP+; jak to wygląda, opisujemy we wpisie o [parametrach pszenicy konsumpcyjnej](/blog/parametry-pszenicy-konsumpcyjnej).

## Czego wymaga prawo i GlobalG.A.P.

Podstawą jest rozporządzenie (WE) nr 178/2002, które nakłada na każdy podmiot w łańcuchu żywnościowym obowiązek identyfikowalności żywności: trzeba umieć wskazać, od kogo przyjęto produkt i komu go przekazano, czyli o krok wstecz i o krok do przodu. Dla gospodarstwa krok do przodu to odbiorca, któremu wydaliśmy partię. Zużyty materiał siewny, nawozy i środki ochrony ewidencjonujemy osobno: środki ochrony w ewidencji zabiegów wymaganej rozporządzeniem (WE) nr 1107/2009 (preparat, termin, dawka, powierzchnia i uprawa), a materiał siewny i nawożenie w Notatniku Integrowanej Produkcji Roślin i w zapisach wymaganych przez GlobalG.A.P. Prawo nie narzuca, jak prowadzimy partie u siebie, ale bez tego nie odpowiedzielibyśmy na pytanie o konkretną paletę.

Do tego dochodzi ogólna unijna norma handlowa dla świeżych owoców i warzyw (załącznik I do rozporządzenia delegowanego (UE) 2023/2429), która poza wymaganiami jakościowymi reguluje też oznakowanie: na opakowaniu cebuli muszą znaleźć się dane pakującego lub wysyłającego i kraj pochodzenia, a nazwa produktu wtedy, gdy zawartości nie widać z zewnątrz. Klasę i kaliber deklarujemy w języku normy UNECE FFV-25, bo tak umawiamy się z pakowniami, a o wymaganiach jakościowych i klasach piszemy we wpisie o [klasach jakości cebuli](/blog/klasy-jakosci-cebuli-norma-handlowa).

GlobalG.A.P. idzie o krok dalej. Certyfikowany towar musi dać się prześledzić do zarejestrowanego miejsca produkcji, musi być oddzielony od towaru niecertyfikowanego, a ilości wydane muszą zgadzać się z zebranymi. Standard wymaga też procedury wycofania produktu z rynku, którą gospodarstwo ćwiczy co najmniej raz w roku, oraz pokazania audytorowi pełnej historii wybranej partii. Jak wygląda ten dzień, opisujemy we wpisie o [audycie GlobalG.A.P. w gospodarstwie](/blog/jak-wyglada-audyt-globalgap), a co certyfikat daje kupującemu, we wpisie [GlobalG.A.P. w praktyce](/blog/globalgap-co-to-dla-odbiorcy).

## Co jest partią u nas

Partia to towar z jednego pola, zebrany w znanym terminie, przechowywany w jednej komorze i pakowany w jednym cyklu. Każdą partię prowadzimy z zapisem pola, terminu zbioru, komory, sortowania i badań, a oznaczenie partii łączy ten zapis z towarem na palecie i z dokumentem wydania. Zapis prowadzimy do konkretnego pola i konkretnej komory i umiemy przypiąć go do jednej palety, a nie tylko do całej dostawy.

Przy około 250 hektarach cebuli, plonach około 60 ton z hektara i przechowalni na 13 000 ton w sezonie przez nasze komory i linię przechodzi bardzo wiele partii. Bez tego systemu nie umielibyśmy odpowiedzieć na proste pytanie odbiorcy: z którego pola jest ta paleta i co się z nią działo. Dlaczego myślimy partiami, a nie średnią z gospodarstwa, tłumaczymy we wpisie o [kontroli jakości partia po partii](/blog/kontrola-jakosci-partia-po-partii).

## Droga partii krok po kroku

| Etap | Co zapisujemy | Co z tego ma odbiorca |
| --- | --- | --- |
| Pole | działka, odmiana, materiał siewny, każdy zabieg z datą, dawką i okresem karencji | pewność, że towar ma udokumentowaną historię ochrony |
| Zbiór | data, pole i miejsce rozładunku | wiadomo, kiedy cebula zeszła z pola i ile czasu leży |
| Przechowalnia | komora, dosuszanie przez 2-4 doby, przebieg temperatury i wilgotności | partia, która leżała w znanych, mierzonych warunkach |
| Sortowanie i pakowanie | partia wejściowa, kaliber, klasa, rodzaj opakowania, data pakowania | towar zgodny z zamówieniem, bez mieszania partii |
| Wydanie | oznaczenie partii, liczba palet, dokument wydania, komplet badań | reklamacja lub pytanie trafia w konkretną partię, nie w cały magazyn |

{% captionedImage src="/images/video/zaladunek-magazyn.webp" alt="Cebula trafia przenośnikiem z przyczepy do hali przechowalni podczas przyjęcia partii" caption="Przyjęcie do przechowalni: zapis wskazuje komorę, w której leży cebula z danego pola i zbioru." /%}

## Sortownik i laboratorium dopisują się do partii

Każda partia cebuli, ziemniaków i buraków przechodzi przed wydaniem przez sortownik optyczny DOWNS CropVision. Kamery skanują każdą sztukę w 360 stopniach, a sztuczna inteligencja odrzuca kamienie, bryły ziemi i sztuki z wadami, przy wydajności do 100 ton na godzinę. Sortowanie to kolejny zapis w historii partii: wiadomo, która partia weszła na linię i w jakim kalibrze oraz opakowaniu z niej wyszła. Więcej o tej maszynie piszemy we wpisie o [sortowniku optycznym DOWNS CropVision](/blog/sortownik-optyczny-downs-cropvision).

Drugim wpisem w historii partii są badania laboratoryjne: pozostałości pestycydów, metale ciężkie i substancje niebezpieczne dla zdrowia. Wynik jest przypisany do konkretnej partii i wydawany razem z nią, więc odbiorca nie dostaje wyniku "z gospodarstwa", tylko wynik towaru, który stoi na jego rampie. Jak wygląda pobieranie prób i co badamy, opisujemy we wpisie o [badaniach pozostałości pestycydów](/blog/badania-pozostalosci-pestycydow).

## Co jest na opakowaniu

Na opakowaniu podajemy to, czego wymaga norma handlowa: dane pakującego, kraj pochodzenia, czyli Polskę, oraz nazwę produktu, gdy nie widać go przez opakowanie. Do tego dochodzi oznaczenie partii, bez którego dokumentacja nie kleiłaby się z towarem: na dokumencie wydania podajemy je zawsze, a na opakowaniach jednostkowych zgodnie z przepisami o oznaczaniu partii towarowych; przy towarze wydawanym luzem do pakowni oznaczenie niesie dokument. Klasę i kaliber podajemy według ustaleń z odbiorcą.

Z oznaczenia partii odbiorca, a w razie kontroli także inspekcja, dochodzi do pełnej dokumentacji: pola, zabiegów, komory, sortowania i badań. Samo oznaczenie nic nie mówi bez tej dokumentacji, dlatego liczy się nie etykieta, tylko to, co za nią stoi.

## Po co to odbiorcy

{% callout tone="success" %}
Identyfikowalność to nie papier do audytu. To szybka, konkretna odpowiedź, gdy odbiorca pyta, skąd pochodzi towar z jednej, wskazanej palety.
{% /callout %}

Trzy sytuacje, w których system pracuje na co dzień:

1. **Reklamacja.** Odbiorca podaje oznaczenie partii z dokumentu lub opakowania. Sprawdzamy jej historię, wstrzymujemy resztę tej partii u siebie i wiemy, do kogo jeszcze pojechała. Problem zostaje w jednej partii, a nie rozlewa się na cały magazyn.
2. **Audyt odbiorcy.** Pakownie i zakłady przetwórcze są audytowane przez swoich klientów i same audytują dostawców. Pełna historia partii to dla nich gotowa odpowiedź na pytania o pochodzenie i ochronę.
3. **Wycofanie z rynku.** Ćwiczymy je co roku zgodnie z wymaganiami GlobalG.A.P.: wybieramy partię i sprawdzamy, jak szybko odtworzymy jej drogę w obie strony.

Tak pracujemy dla liderów rynku, takich jak Onix, Farm Frites i FreshPol, partnerów zaopatrujących największe sieci handlowe i zakłady przetwórcze w Polsce i Europie. Czego jeszcze oczekują od dostawcy duże pakownie, opisujemy w przewodniku o [cebuli w hurcie](/blog/cebula-hurt-dostawca). Cebulę żółtą i czerwoną z pełną dokumentacją partii znajdziecie w [ofercie cebuli](/oferta/cebula), a zapytanie ofertowe prześlijcie przez [formularz kontaktowy](/kontakt).

## Najczęstsze pytania

### Co to jest identyfikowalność partii warzyw?

To możliwość prześledzenia towaru o krok wstecz i o krok do przodu: z którego pola i zbioru pochodzi, gdzie leżał, jak był sortowany i badany oraz do kogo pojechał. Zapisu, komu wydaliśmy towar, wymaga prawo żywnościowe UE, a GlobalG.A.P. precyzuje, jak identyfikowalność ma działać w gospodarstwie.

### Czego wymaga GlobalG.A.P. w zakresie identyfikowalności?

Prześledzenia certyfikowanego towaru do zarejestrowanego miejsca produkcji, oddzielenia go od towaru niecertyfikowanego, zgodności ilości wydanych z zebranymi oraz procedury wycofania z rynku testowanej co najmniej raz w roku. Audytor może wybrać dowolną partię i poprosić o jej pełną historię.

### Co musi być na opakowaniu cebuli według normy handlowej?

Ogólna norma handlowa UE wymaga danych pakującego lub wysyłającego, kraju pochodzenia, a nazwy produktu wtedy, gdy zawartości nie widać z zewnątrz. My dodajemy do tego oznaczenie partii, które prowadzi do pełnej dokumentacji: na dokumencie wydania zawsze, na opakowaniach jednostkowych zgodnie z przepisami o oznaczaniu partii, a klasę i kaliber według ustaleń z odbiorcą.

### Czy można prześledzić cebulę do konkretnego pola?

Tak. Zapis do poziomu pola prowadzimy zgodnie z wymaganiami GlobalG.A.P., Notatnika Integrowanej Produkcji Roślin i ewidencji zabiegów, a wiążemy go dalej z komorą przechowalni, sortowaniem i badaniami. Dzięki temu do każdej palety umiemy przypisać pole, termin zbioru, komorę, sortowanie i badania.

### Co się dzieje, gdy odbiorca zgłasza reklamację partii?

Odbiorca podaje oznaczenie partii z dokumentu wydania lub opakowania. Sprawdzamy jej historię, wstrzymujemy resztę tej partii w magazynie i ustalamy, do kogo jeszcze pojechała. Dzięki temu problem zostaje ograniczony do jednej partii, a nie do całego towaru z magazynu.